Κρίσιμες εξελίξεις για τη ψυχική υγεία μετά την επίσκεψη των εκπροσώπων της Ευρωπαϊκής επιτροπής

Αθήνα, 25 Φεβρουαρίου 2010

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ
Κρίσιμες εξελίξεις για τη ψυχική υγεία μετά την επίσκεψη των εκπροσώπων της Ευρωπαϊκής επιτροπής

Σε αδιέξοδο για άλλη μια φορά η ψυχιατρική μεταρρύθμιση με τις περισσότερες μονάδες ψυχικής υγείας να απειλούνται με αδυναμία λειτουργίας παρά την επιτήρηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και την απειλή διακοπής της χρηματοδότησης του Ε.Π. Ανάπτυξη Ανθρώπινου Δυναμικού και της επιστροφής εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ λόγω της αδυναμίας του Υπουργείου Οικονομικών να καλύψει τις απαραίτητες δαπάνες.

Δυστυχώς, παρά τις θετικές πολιτικές πρωτοβουλίες στο θεσμικό επίπεδο της Υφυπουργού Υγείας κας. Φ. Γεννηματά και την εξαγγελία της στη Βουλή στις 16-2-2010 ότι ο Υπουργός Οικονομικών δεσμεύτηκε προφορικά για την πλήρη κάλυψη των οφειλών του 2009 και για την αύξηση του ποσού για το 2010 στα 85.000.000€, μέχρι σήμερα δεν έχει υλοποιηθεί η δέσμευση και δεν έχει καταβληθεί καμία χρηματοδότηση για το 2010 και δεν έχει καλυφθεί καμία οφειλή για το 2009, διαμορφώνοντας ένα έλλειμμα στις μονάδες ψυχικής υγείας άνω των 30.000.000€.

Δυστυχώς η έλλειψη κοινωνικών προτεραιοτήτων από πλευράς Υπουργείου Οικονομικών οδηγεί σε διακοπή της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης και κάνει ορατό και πάλι τον κίνδυνο επιστροφής των ψυχικά πασχόντων στα ψυχιατρεία, ακυρώνοντας σειρά συμφωνιών με την Ευρωπαϊκή Ένωση και το σύνολο των δεσμεύσεων της χωράς που έχει τεθεί σε επιτήρηση για σειρά λαθών και παραλήψεων.

Στο πλαίσιο αυτό, πραγματοποιήθηκε σήμερα στην Αθήνα η Ετήσια Συνάντηση Παρακολούθησης του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Ανάπτυξη Ανθρώπινου Δυναμικού» μέσω του οποίου έχει θα χρηματοδοτηθεί σε μεγάλο βαθμό στη συνέχεια η ανάπτυξη και στελέχωση των δομών της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης. Το Δίκτυο παρευρέθηκε με σκοπό να διασφαλίσει την ομαλή λειτουργία των μονάδων ψυχικής υγείας, αφότου είχε ενημερώσει πρωτύτερα μέσω επιστολής τους εκπροσώπους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την τρέχουσα δραματική κατάσταση στο χώρο της ψυχικής υγείας.

Με τη σειρά τους οι εκπρόσωποι της ΕΕ έθεσαν κρίσιμα ερωτήματα στους εκπρόσωπους του Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης. Συγκεκριμένα, γιατί δεν εφαρμόζεται το Σύμφωνο Υπουργείου Υγείας και Ευρωπαϊκής Επιτροπής που υπογράφηκε τον Απρίλιο του 2009 (Σύμφωνο Σπίντλα) σε σχέση τα ακόλουθα σημεία:
- την πλήρη και τακτική οικονομική κάλυψη των φορέων που υλοποιούν τις δράσεις,
- τον καθορισμό ενός οδηγού διαχείρισης που να βασίζεται στο υπάρχον πλαίσιο και να περιέχει απαραίτητες προσθήκες, όπως το πλαίσιο κοστολόγησης της λειτουργίας,
- σε σχέση με την αξιολόγηση της μεταρρύθμισης και την εγκαθίδρυση συστήματος παρακολούθησης του έργου,
- με το ουσιαστικό κλείσιμο των ψυχιατρικών νοσοκομείων, με την κατάργηση δηλαδή των οργανισμών και την αξιοποίηση του προσωπικού,
- με την ενίσχυση των Κοινωνικών Συνεταιρισμών Περιορισμένης Ευθύνης, στο πλαίσιο των δράσεων για την ανάπτυξη της κοινωνικής οικονομίας

Οι εκπρόσωποι του ΥΥΚΑ απάντησαν ότι δεν έχουν καταφέρει έως τώρα να καλύψουν οικονομικά τους φορείς, καθώς έχουν παρατηρηθεί παλινωδίες σχετικά με τον τρόπο πληρωμής και με την εξασφάλιση των αναγκαίων πόρων και ότι οι πόροι δεν θα περιέλθουν στους φορείς έως και τις 15 Μαρτίου. Αυτό σημαίνει απλήρωτοι εργαζόμενοι πλέον για 4 μήνες και αδυναμία πληρωμής λειτουργικών δαπανών διαβίωσης των ασθενών επί 8 μήνες.

Η αντίδραση του εκπρόσωπου της ΕΕ κ. A. Cecilio ήταν έντονη, καθώς διερωτήθηκε κατά πόσο ισχύει η συμφωνία πλέον από την πλευρά της Ελλάδας, θεωρώντας μάλιστα ότι το ελληνικό Κράτος την έχει πετάξει ήδη στον κάλαθο των αχρήστων. Ανέφερε ότι βρισκόμαστε μακριά από την εκπλήρωση των στόχων της μεταρρύθμισης, όπως έχουν συμφωνηθεί με ορατό τον κίνδυνο της παλινδρόμησης, αφού απειλείται η λειτουργία των μονάδων αλλά και τα δικαιώματα των 3.000 ψυχικά ασθενών και οι θέσεις εργασίας των 2.500 εργαζομένων.

Ανέφερε ότι δεν υπάρχουν απλά καθυστερήσεις, αλλά αλλαγές στην πολιτική που στην πράξη ακυρώνουν μονομερώς τη συμφωνία. Ως εκ τούτου η Επιτροπή είναι αναγκασμένη να εξετάσει την περικοπή και μεταφορά των κοινοτικών πόρων (άνω των 400 εκατομμυρίων ευρώ) από τη ψυχική υγεία, ως μέτρο προφύλαξης για την απώλεια πόρων! Τόνισε μάλιστα ότι καθώς δεν έχει ενημερωθεί η Επιτροπή γι’ αυτή την κατάσταση τίθεται θέμα αξιοπιστίας της χώρας και επικαλέστηκε δηλώσεις του Πρωθυπουργού κ. Γ. Παπανδρέου σχετικά με ανάγκη διασφάλισης και προώθησης της αξιοπιστίας της χώρας.

Τα προβλήματα έχουν γίνει πλέον χρόνια και η διαχείριση τους είναι αδύνατη, λόγω της ματαίωσης και της κόπωσης του προσωπικού και των εξυπηρετούμενων από τη συνέχιση της υποχρηματοδότησης. Η κατάσταση αυτή έχει δημιουργήσει, επίσης, κλίμα ανασφάλειας και έλλειψης εμπιστοσύνης τόσο προς τους φορείς όσο και προς το υπουργείο Υγείας. Οι φορείς του Δικτύου έχουν ήδη ενημερώσει το Υπουργείο Υγείας για την αδυναμία τους να διαχειριστούν την παρούσα τραγική κατάσταση και για την άμεση απειλή αδυναμίας λειτουργίας πολλών μονάδων χωρίς να έχουν υπάρξει άμεσες ενέργειες από πλευράς του Υπουργείου Υγείας για την αποτροπή των όποιων κινδύνων.

Το Δίκτυο θεωρεί αναγκαία την άμεση δράση και το συντονισμό των Υπουργείων Οικονομικών και Υγείας ώστε να αποφύγουμε την καταβαράθρωση της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης και την απώλεια κοινοτικών πόρων για τον κοινωνικό τομέα σε μία τέτοια κρίσιμη περίοδο για τη χώρα.

Εκ μέρους της Συντονιστικής του Δικτύου

Ενημέρωση σχετικά με την υλοποίηση του Συμφώνου Spidla 7ης Απριλίου 2009 και την εξέλιξη της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης στην Ελλάδα

Αθήνα, 23 Φεβρουαρίου 2010

Προς: κ. Aurelio CECILIO, Προϊστάμενο Μονάδας EMPL Β1 ΕΚΤ

Κοιν: κ. Νικόλαο Πολύζο, Γενικό Γραμματέα Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης,
κ. Π. Γιαννουλάτο, Διευθυντή Δ/νσης Ψυχικής Υγείας Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης,
κα. Φωτεινή Δαλαβέρη, Προϊσταμένη Ειδικής Υπηρεσίας Διαχείρισης Ε.Π. Υγεία-Πρόνοια


Θέμα:Ενημέρωση σχετικά με την υλοποίηση του Συμφώνου Spidla 7ης Απριλίου 2009 και την εξέλιξη της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης στην Ελλάδα
Αξιότιμε Κύριε Cecilio,
Με την παρούσα επιστολή επιθυμούμε να σας ενημερώσουμε για όλες τις πρόσφατες εξελίξεις σχετικά με την υλοποίηση του προγράμματος Ψυχαργώς, καθώς και την εφαρμογή της Συμφωνία μεταξύ του Επιτρόπου Απασχόλησης, Κοινωνικών Υποθέσεων και Ίσων Ευκαιριών κου V. Spidla και του Υπουργού Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης κου Δ. Αβραμοπουλου (Σύμφωνο Spidla). Δυστυχώς, παρά τις θετικές πολιτικές πρωτοβουλίες στο θεσμικό επίπεδο, η κατάσταση στο επίπεδο της χρηματοδότησης παραμένει ασαφής με αβέβαιη τη βιωσιμότητα πολλών μονάδων ψυχικής υγείας, αφού οι όποιες προφορικές δεσμεύσεις του Υπουργείου Οικονομικών δεν έχουν υλοποιηθεί ακόμα στο πλαίσιο της δημοσιονομικής προσαρμογής της Ελλάδας. Πιο συγκεκριμένα:
Α. Σε ότι αφορά τη χρηματοδότηση, για το 2009 οι λειτουργικές δαπάνες των μονάδων παραμένουν απλήρωτες από τον Ιούνιο του 2009, οι εργαζόμενοι δεν έχουν πληρωθεί από το Νοέμβριο και η διαδικασία χρηματοδότησης του πρώτου τριμήνου 2010 έχει καθυστερήσει. Αποτέλεσμα όλων αυτών είναι πολλές μονάδες να αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο της διακοπής λειτουργίας λόγω της αδυναμίας κάλυψης βασικών αναγκών (στέγαση, θέρμανση, διατροφή των ψυχικά πασχόντων) αφού οι όποιες δυνατότητες πίστωσης έχουν εξαλειφθεί.
Η Υφυπουργός Υγείας κα. Φ. Γεννηματά εξήγγειλε στη Βουλή στις 16-2-2010 ότι ο Υπουργός Οικονομικών δεσμεύτηκε προφορικά για την πλήρη κάλυψη των οφειλών του 2009 και για την αύξηση του ποσού για το 2010 στα 85.000.000€. Παρά τις ενέργειες και την πολιτική πίεση της Υφυπουργού Υγείας προς το Υπουργείο Οικονομικών και την προφορική δέσμευση του Υπουργού Οικονομικών για πλήρη κάλυψη των οφειλών του 2009 και αύξηση της χρηματοδότησης για το 2010, μέχρι σήμερα δεν έχει καταβληθεί καμία χρηματοδότηση για το 2010 και δεν έχει καλυφθεί καμία οφειλή για το 2009.
Ακόμα και τα 13.000.000€ που σας είχαν ενημερώσει ότι είχαν αρχικά διατεθεί για το πρώτο τρίμηνο και που θα κάλυπταν κατά 50% τις ανάγκες των μονάδων, περιορίστηκαν σε 11.700.000€ μετά από αποφάσεις του Υπουργού Οικονομικών και δυστυχώς δεν έχουν διατεθεί ακόμα λόγω συνεχών αλλαγών των κατανομών από πλευράς του Υπουργείου Υγείας, δυσχεραίνοντας ακόμα περισσότερο την κατάσταση, αφού ακόμα και με το πιο θετικό σενάριο για τους φορείς η χρηματοδότηση αυτή θα δοθεί στους φορείς μετά τις 15 Μαρτίου 2010.
Όπως γνωρίζετε, οι τελικοί πόροι που εξασφαλίσθηκαν για την κάλυψη των δαπανών λειτουργίας έτους 2009, ήταν 68.000.000 €, έναντι των 85.000.000 € που απαιτούνταν, διαμορφώνοντας έτσι ένα έλλειμμα για το 2009 της τάξης των 17.000.000€ (σε επίπεδο προϋπολογισμών). Την ίδια στιγμή ενώ απαιτούνται περίπου 105.000.000€ για το 2010 (αίτημα της Διεύθυνσης Ψυχικής Υγείας), στον τακτικό προϋπολογισμό έχουν εγγραφεί μόλις 65.000.000€ τα οποία όμως με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών μειώθηκαν κατά 10% δηλαδή σε 58.000.000€, δηλαδή 47.000.000€ λιγότερα από τα απαιτούμενα. Συνυπολογίζοντας και το έλλειμμα του 2009, το 2010 ξεκινάει με μια υστέρηση πόρων της τάξης των 64.000.000€, που αν δεν καλυφθούν άμεσα, καταστούν αδύνατη την συνέχιση της λειτουργίας πολλών μονάδων.
Από τα παραπάνω είναι εμφανές ότι οι προβλέψεις των σημείων 8β και 8γ του Συμφώνου δεν έχουν υλοποιηθεί και ακυρώνουν την ουσία και το πνεύμα του Συμφώνου αφού είναι ορατή η αδυναμία λειτουργίας πολλών μονάδων ψυχικής υγείας και έχουν οξύνει ιδιαίτερα τα εξής προβλήματα:
 Περιορισμό θεραπευτικών δράσεων και δραστηριοτήτων ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης και ακύρωση θεραπευτικών και κοινωνικών αποτελεσμάτων, τα οποία έχουν επιτευχθεί με πολύ κόπο.
 Υποβάθμιση της ποιότητας ζωής, της φροντίδας και της φιλοξενίας των ψυχικά πασχόντων.
 Συνεχείς αποχωρήσεις προσωπικού και εξωτερικών συνεργατών.
 Συσσώρευση χρεών και σειρά αγωγών και εξώσεων που πλέον απειλούν τη δυνατότητα ακόμη και στέγασης των μονάδων.
Τα προβλήματα αυτά έχουν γίνει πλέον χρόνια και η διαχείριση τους είναι αδύνατη, λόγω της ματαίωσης και της κόπωσης του προσωπικού και των εξυπηρετούμενων από τη συνέχιση της υποχρηματοδότησης. Η κατάσταση αυτή έχει δημιουργήσει, επίσης, κλίμα ανασφάλειας και έλλειψης εμπιστοσύνης τόσο προς τους φορείς όσο και προς το υπουργείο Υγείας. Οι φορείς του Δικτύου έχουν ήδη ενημερώσει το Υπουργείο Υγείας για την αδυναμία τους να διαχειριστούν την παρούσα τραγική κατάσταση και για την άμεση απειλή αδυναμίας λειτουργίας πολλών μονάδων χωρίς να έχουν υπάρξει άμεσες ενέργειες από πλευράς του Υπουργείου Υγείας για την αποτροπή των όποιων κινδύνων.
Επίσης, πρέπει να επισημάνουμε ότι εκτός από τη μη επαρκή χρηματοδότηση, δεν έχει εφαρμοστεί μέχρι στιγμής η καταβολή των πόρων του τριμήνου προκαταβολικά, θέμα που είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την εύρυθμη λειτουργία των μονάδων. Το ζήτημα αυτό είναι ιδιαίτερα επιτακτικό να αντιμετωπιστεί γιατί με πρόσφατη απόφαση του Υπουργού Οικονομικών οι χρηματοδοτήσεις θα καταβάλλονται ανά μήνα με ποσοστό διάθεσης 8%, γεγονός που συνεπάγεται μια απίστευτη γραφειοκρατία η οποία προκαλεί τεράστιες καθυστερήσεις στην χρηματοδοτική ροή.
Β. Σχετικά με την σύναψη Συμφώνων μεταξύ ΥΥΚΑ και ΝΠΙΔ, όπως αυτή αναφέρεται στο σημείο 7β του Συμφώνου, το Υπουργείο Υγείας έχει θέσει σε δημόσια διαβούλευση σχέδιο Συστήματος Διαχείρισης των μονάδων ψυχικής υγείας από τις 26-1-2010. Η πρωτοβουλία αυτή της Υφυπουργού Υγείας κας Φ. Γεννηματά είναι θετική και το ίδιο το κείμενο του Συστήματος Διαχείρισης έχει καλή δομή και περιεχόμενο. Λόγω όμως της οξύτητας του προβλήματος της υποχρηματοδότησης το Δίκτυο ΑΡΓΩΣ απείχε μέχρι τις 19-2-2010 από τις διαδικασίες διαβούλευσης σε ένδειξη διαμαρτυρίας. Με έγγραφο μας τις 19ης -2-2010 έχουμε επανέλθει στη διαβούλευση και έχουμε ζητήσει συνάντηση με τη Διεύθυνση Ψυχικής Υγείας για να παρουσιάσουμε και να υποστηρίξουμε τις προτάσεις μας επί του προτεινόμενου Συστήματος Διαχείρισης.
Εκτός από το κείμενο του Συστήματος Διαχείρισης, όμως, κανένα άλλο κείμενο δε μας έχει δοθεί και καμία πληροφόρηση δεν έχουμε σχετικά με τη διαμόρφωση Συμφώνου ή όποιου άλλου νομικού κειμένου που θα περιλαμβάνει τις νομικές και οικονομικές δεσμεύσεις και αναμένουμε να ενημερωθούμε αναλυτικά από το Υπουργείο. Εδώ θα πρέπει να επισημάνουμε ότι το Δίκτυο από τις αρχές Σεπτεμβρίου, στο πλαίσιο της διαβούλευσης, είχε ζητήσει την παροχή τεχνικής υποστήριξης από τη Διαχειριστική Αρχή με την ανάθεση σε κάποιον νομικό σύμβουλο της νομικής τεκμηρίωσης και της σύνταξης του πρότυπου σύμφώνου μεταξύ ΥΥΚΑ και ΝΠΙΔ. Αυτό έως σήμερα αυτό δεν έχει γίνει εφικτό, με αποτέλεσμα οι όποιες εισηγήσεις μας σχετικά με το κείμενο του Συμφώνου να μην μπορούν να ολοκληρωθούν. Απ’ όσο γνωρίζουμε, επίσης, δεν έχει ξεκινήσει καμία τέτοια διαδικασία ούτε με τα ΝΠΔΔ, ώστε να υπάρξουν κοινά ποιοτικά χαρακτηριστικά για την λειτουργία όλων των Μονάδων Ψυχικής Υγείας.
Γ. Το Δίκτυο έχει ήδη καταθέσει στο ΥΥΚΑ ένα πλήρες κείμενο προτάσεων σχετικά με την αντιμετώπιση των προβλημάτων στον χώρο της Ψυχικής Υγείας. Έχει, επίσης, προτείνει την άμεση πρόσκληση των ΝΠΙΔ για συμμετοχή στην υλοποίηση του Ε.Π. "Ανάπτυξη Ανθρώπινου Δυναμικού 2007-2013" ώστε να συμβάλουμε στην αποτελεσματική υλοποίηση του και να βελτιώσουμε τις παρεχόμενες υπηρεσίες προς τους ψυχικά πάσχοντες. Παράλληλα έχουμε ζητήσει επανειλημμένα τη συμμετοχή μας, στο πλαίσιο της εταιρικής μας σχέση, ως επίσημο μέλος στην Επιτροπή Παρακολούθησης του Ε.Π. "Ανάπτυξη Ανθρώπινου Δυναμικού 2007-2013".
Συνοψίζοντας τα παραπάνω, θεωρούμε ότι είναι άμεση η απειλή της διακοπής λειτουργίας πολλών μονάδων ψυχικής υγείας και ορατή η αδυναμία παροχής φροντίδας σε εκατοντάδες ψυχικά πάσχοντες, γεγονότα που θα οδηγήσουν στην κατάρρευση του προγράμματος Ψυχαργώς και θα ακυρώσουν τα αποτελέσματα των μακροχρόνιων και πολυδάπανων επενδύσεων του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου στην Ελληνική ψυχιατρική Μεταρρύθμιση. Για την αποτροπή αυτών των δυσάρεστων επιπτώσεων Δίκτυο θα προχωρήσει άμεσα σε δημοσιοποίηση της απαράδεκτης στάσης του υπουργείου Υγείας με έμφαση στην καταπάτηση του Συμφώνου Spidla από την ελληνική πλευρά και σε επίσημη καταγγελία προς την Ελληνική Βουλή και το Ευρωκοινοβούλιο.
Στο πλαίσιο των παραπάνω και της πάγιας αθέτησης του Συμφώνου Spidla, θεωρούμε επιτακτική την ανάγκη για άμεση παρέμβαση σας για να υλοποιηθούν οι προβλέψεις του Συμφώνου Spidla ώστε να αντιμετωπιστεί η απειλή αδυναμίας λειτουργίας πολλών μονάδων ψυχικής υγείας και να διασφαλιστεί η ποιοτική και εύρυθμη λειτουργία των μονάδων αλλά και να προστατευθούν τα δικαιώματα των 3.000 ψυχικά ασθενών και οι θέσεις εργασίας των 2.500 εργαζομένων.

Με εκτίμηση,
Ο Νόμιμος Εκπρόσωπος του Δικτύου ΑΡΓΩΣ

Μενέλαος Θεοδωρουλάκης,
Πρόεδρος της Συντονιστικής Επιτροπής του Δικτύου ΑΡΓΩΣ
Διδάκτορας Κοινωνικής Πολιτικής

Χρηματοδότηση της Ψυχιατρικής Μεταρρύθμισης και του προγράμματος Ψυχαργώς.

Εξαιρετικά επείγον

Αθήνα, 8 Φεβρουαρίου 2010

Προς: κα. Μαριλίζα Ξενογιαννακοπούλου
Υπουργό Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης
Κοιν: κο. Γιώργο Παπακωσταντίνου, Υπουργό Οικονομικών
κα. Φώφη Γεννηματά, Υφυπουργό Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης
κ. Νικόλαο Πολύζο, Γενικό Γραμματέα Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης
κ. Πέτρο Γιαννουλάτο, Διευθυντή Δ/νσης Ψυχικής Υγείας Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης


Θέμα: Χρηματοδότηση της Ψυχιατρικής Μεταρρύθμισης και του προγράμματος Ψυχαργώς.

Αξιότιμη κύρια Υπουργέ,
όπως σας έχουμε ενημερώσει με επανειλημμένες επιστολές μας, με τελευταία αυτή της 3ης Φεβρουαρίου 2010, η κατάσταση των μονάδων ψυχικής υγείας που λειτουργούν με ευθύνη των ΝΠΙΔ είναι πλέον τραγική και πολλές μονάδες κινδυνεύουν έως τα τέλη Φεβρουαρίου με αναστολή λειτουργίας και πτώχευση λόγω των συσσωρευμένων χρεών και της αδυναμίας κάλυψης ακόμα και στοιχειωδών αναγκών όπως αυτά της διατροφής και της θέρμανσης των ενοίκων. Συνεπώς, παρά τις όποιες θετικές σας προσπάθειες, δεν συζητάμε πλέον για την εξέλιξη της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης που θα έπρεπε να είναι ο σημαντικότερος στόχος μας, αλλά για την αποτροπή της κατάρρευσης της και της ακύρωσης του έργου που έχει υλοποιηθεί έως σήμερα καθώς και την αποτροπή της ματαίωσης όλων των εμπλεκομένων: εξυπηρετούμενων – εργαζομένων – επιστημονικών συνεργατών
Η ιδιαίτερα κακή κατάσταση επιδεινώνεται από τη μηδενική πλέον πιστοληπτική ικανότητα των φορέων που λόγω των συσσωρευμένων χρεών, της έλλειψης αξιοπιστίας λόγω της επί πέντε έτη συνεχούς πίστωσης και της γενικότερης οικονομικής κρίσης αδυνατούν να προμηθευτούν ακόμα και τα είδη πρώτης ανάγκης. Πέρα από την περιορισμένη και άρρυθμη χρηματοδότηση, οι πρόσφατες δυσμενείς αποφάσεις του Υπουργείου Οικονομικών (περικοπή του 10%, μηνιαία υλοποίηση του προϋπολογισμού) και οι γραφειοκρατικές διαδικασίες καθυστερούν ακόμα περισσότερο την κάλυψη των όποιων αναγκών και επιδεινώνουν την όλη κατάσταση.
Κυρία Υπουργέ, αν δεν προβείτε άμεσα στην κάλυψη του ελλείμματος του 2009 και των έως τώρα δαπανών του 2010 εκτιμάμε ότι η υποχρηματοδότηση θα μας φέρει αντιμέτωπους με πολύ δυσάρεστες καταστάσεις που ούτε οι φορείς αλλά ούτε το Σύστημα Ψυχικής Υγείας θα μπορούνε να αντιμετωπίσουν με ορατό τον κίνδυνο των μαζικών αποχωρήσεων προσωπικού αλλά και απολύσεων, της διακοπής παροχής φροντίδας σε εκατοντάδες ψυχικά πάσχοντες και της ουσιαστικής κατάρρευσης του Ψυχαργώς.
Κυρία Υπουργέ, στο πλαίσιο αυτό που οι φορείς είναι στα όρια χρεοκοπίας είναι αδύνατο να συζητάμε για συστήματα διαχείρισης και άλλες θεσμικές παρεμβάσεις και υπό αυτό το πρίσμα το Δίκτυο αποφάσισε να μην αποστείλει κανένα στοιχείο και να μη συμμετέχει στην όποια διαβούλευση έως ότου εξασφαλιστεί η άμεση κάλυψη των χρεών και των αναγκαίων δαπανών.
Σας παρακαλούμε για τις άμεσες ενέργειες σας.

Με εκτίμηση,
Ο Νόμιμος Εκπρόσωπος του Δικτύου ΑΡΓΩΣ
Μενέλαος Θεοδωρουλάκης,
Πρόεδρος της Συντονιστικής Επιτροπής του Δικτύου ΑΡΓΩΣ,
Διδάκτορας Κοινωνικής Πολιτικής

Δυσμενείς εξελίξεις για τη χρηματοδότηση της Ψυχιατρικής Μεταρρύθμισης και του προγράμματος Ψυχαργώς.

Αθήνα,3-2- 2010



Προς: κα. Μαριλίζα Ξενογιαννακοπούλου
Υπουργό Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης
Κοιν: κα. Φώφη Γεννηματά, Υφυπουργό Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης
κ. Νικόλαο Πολύζο, Γενικό Γραμματέα Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης
κ. Πέτρο Γιαννουλάτο, Διευθυντή Δ/νσης Ψυχικής Υγείας Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης



Θέμα: Δυσμενείς εξελίξεις για τη χρηματοδότηση της Ψυχιατρικής Μεταρρύθμισης και του προγράμματος Ψυχαργώς.

Αξιότιμη κύρια Υπουργέ,
κρίνουμε αναγκαίο να σας εκφράσουμε τη δυσαρέσκεια και την αγανάκτηση τόσο των φορέων όσο και των εργαζομένων για τη συνεχή επιδείνωση της κατάσταση των χρηματοδοτήσεων των μονάδων ψυχικής υγείας που λειτουργούν με ευθύνη των ΝΠΙΔ.
Παρά την αρχική μας αισιοδοξία μετά την εγγραφή των 65.000.000,00€ στον προϋπολογισμό του 2010 και τη δέσμευση σας για εξεύρεση και άλλων πόρων έως τον Ιούλιο του 2010. Τα δεδομένα για τη χρηματοδότηση των μονάδων για το πρώτο τρίμηνο του 2010 ακύρωσαν την όποια αισιοδοξία και μας ανησυχούν ιδιαίτερα για την περαιτέρω εξέλιξη του έτους.
Όπως γνωρίζετε, για το 2009 οι λειτουργικές δαπάνες των φορέων παραμένουν απλήρωτες από τον Ιούνιο. Οι εργαζόμενοι δεν έχουν πληρωθεί για το Δεκέμβριο και απ’ ότι προβλέπεται η διαδικασία χρηματοδότησης του πρώτου τριμήνου 2010 θα καθυστερήσει, με αποτέλεσμα οι εργαζόμενοι να παραμείνουν και πάλι απλήρωτοι για 3-4 μήνες. Οι τελικοί πόροι που εξασφαλίσθηκαν για την κάλυψη των δαπανών λειτουργίας έτους 2009, ήταν 68.000.000 €, έναντι των 85.000.000 € που απαιτούνταν, διαμορφώνοντας έτσι ένα έλλειμμα για το 2009 της τάξης των 17.000.000 € (προϋπολογιστικά). Την ίδια στιγμή ενώ απαιτούνται περίπου 105.000.000 € για το 2010, στον τακτικό προϋπολογισμό έχουν εγγραφεί μόλις 65.000.000 €, δηλαδή 40.000.000 € λιγότερα από τα απαιτούμενα. Συνυπολογίζοντας και το έλλειμμα του 2009, το 2010 ξεκινάει με μια υστέρηση πόρων της τάξης των 57.000.000 €.
Παρά αυτήν την ιδιαίτερα αρνητική κατάσταση με αγανάκτηση ενημερωθήκαμε ότι η χρηματοδότηση για το πρώτο τρίμηνο του 2010 είναι και πάλι μειωμένη και αντί για τα 26.000.000€ που απαιτούνται οι φορείς θα λάβουν 11.700.000€ δηλαδή λιγότερα και από το 45% των αναγκαίων πόρων. Ενώ ταυτόχρονα καμία δέσμευση δεν υπάρχει για την κάλυψη των ελλειμμάτων του 2009.
Το ποσό των 11.700.000€ δεν καλύπτει ούτε καν τις μισθοδοσίες του πρώτου τριμήνου και εάν δεν αυξηθεί άμεσα έως το τέλος Φεβρουαρίου οι μονάδες ψυχικής υγείας θα αντιμετωπίζουν ένα έλλειμμα της τάξης των 30.000.000€ ποσό που με μαθηματική ακρίβεια οδηγεί στην κατάρρευση τους και θα ακυρώσει τα όποια επιτεύγματα της προσπάθειας μας για ψυχιατρική μεταρρύθμιση και πραγματική αναγνώριση δικαιωμάτων στους ψυχικά πάσχοντες.
Κυρία Υπουργέ, όπως ήδη σας έχουμε ενημερώσει τα αποτέλεσμα αυτών των καθυστερήσεων και των περικοπών στις χρηματοδοτήσεις είναι ιδιαίτερα αρνητικά. Οι δομές υπολειτουργούν και αντιμετωπίζουν και πάλι τα ίδια προβλήματα που προκάλεσαν την παρέμβαση της Ε.Ε.. Τα προβλήματα για τις μονάδες ψυχικής υγείας και τους φορείς συνοπτικά περιγράφονται ως εξής:
 Περιορισμός θεραπευτικών δράσεων και δραστηριοτήτων ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης.
 Υποβάθμιση της ποιότητας ζωής και φιλοξενίας των ψυχικά πασχόντων.
 Συνεχείς αποχωρήσεις προσωπικού και εξωτερικών συνεργατών λόγω των τεράστιων καθυστερήσεων στις πληρωμές τους.
 Συσσώρευση χρεών και σειρά αγωγών και εξώσεων.
 Αισθήματα ανασφάλειας και ματαίωσης τόσο από πλευράς των εργαζομένων όσο και από πλευράς των εξυπηρετούμενων.
 Ακύρωση θεραπευτικών και κοινωνικών αποτελεσμάτων, τα οποία έχουν επιτευχθεί με πολύ κόπο.
Κυρία Υπουργέ, παρά τις πολιτικές δεσμεύσεις και τις θετικές σας παρεμβάσεις στο θεσμικό και πολιτικό επίπεδο, δυστυχώς τα οικονομικά προβλήματα των μονάδων ψυχικής υγείας ακυρώνουν τις όποιες προσπάθειες σας για εδραίωση της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης και θέτουν σε κίνδυνο την εξέλιξη της. Θεωρούμε ότι παρά τις όποιες δημοσιονομικές δυσκολίες το πρόγραμμα Ψυχαργώς και η Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση γενικότερα έχουν ήδη αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης εδώ και μια πενταετία και είναι αδύνατο να αντέξουν περαιτέρω μείωση και καθυστέρηση των χρηματοδοτήσεων.
Κυρία Υπουργέ, λόγω της οξύτητας των προβλημάτων που συνοπτικά σας περιγράψαμε και ενόψει της επίσημης επίσκεψης των στελεχών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στις 25 Φεβρουαρίου, θα θέλαμε να σας ζητήσουμε άμεσα μια συνάντηση, στα πλαίσια της οποίας θα σας παρουσιάσουμε τις θέσεις μας και θα μας ενημερώσετε για τους σχεδιασμούς του ΥΥΚΑ. Θα θέλαμε επίσης να σας ζητήσουμε, στο πλαίσιο της εδραίωσης της εταιρικής σχέσης μεταξύ ΥΥΚΑ και ΝΠΙΔ την οριστικοποίηση της επίσημης συμμετοχής του Δικτύου ΑΡΓΩΣ στην Επιτροπή Παρακολούθησης του Ε.Π. "Ανάπτυξη Ανθρώπινου Δυναμικού 2007-2013" και τη θεσμοθέτηση επίσημου διαλόγου μεταξύ ΥΥΚΑ και ΝΠΙΔ, ώστε να μπορέσουμε ενεργά και ουσιαστικά να συμβάλουμε στην επικαιροποίηση των στόχων και των δράσεων του Ψυχαργώς και να συνδράμουμε στην επίτευξη των στόχων της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης γενικότερα.

Με εκτίμηση,
Ο Νόμιμος Εκπρόσωπος του Δικτύου ΑΡΓΩΣ

Μενέλαος Θεοδωρουλάκης,
Πρόεδρος της Συντονιστικής Επιτροπής του Δικτύου ΑΡΓΩΣ,
Διδάκτορας Κοινωνικής Πολιτικής

Ενημέρωση σχετικά με την υλοποίηση του Συμφώνου Spidla της 7ης Απριλίου 2010 και την εξέλιξη της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης στην Ελλάδα

Αθήνα, 13 Ιανουαρίου 2010

Προς: κ. Aurelio CECILIO
Προϊστάμενο Μονάδας EMPL Β1 ΕΚΤ

Κοιν: κ. Νικόλαο Πολύζο
Γενικό Γραμματέα Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης,
κ. Π. Γιαννουλάτο
Διευθυντή Δ/νσης Ψυχικής Υγείας Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης,
κα. Φωτεινή Δαλαβέρη
Προϊσταμένη Ειδικής Υπηρεσίας Διαχείρισης Ε.Π. Υγεία-Πρόνοια


Θέμα:Ενημέρωση σχετικά με την υλοποίηση του Συμφώνου Spidla της 7ης Απριλίου 2010 και την εξέλιξη της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης στην Ελλάδα

Κύριε Cecilio,
Με την παρούσα επιστολή θα επιθυμούμε να σας ενημερώσουμε για όλες τις πρόσφατες εξελίξεις σχετικά με την υλοποίηση του προγράμματος Ψυχαργώς, καθώς και την εφαρμογή του Συμφώνου Spidla. Δυστυχώς, οι εξελίξεις σε όλα τα σημεία του Συμφώνου είναι ιδιαίτερα αργές τόσο λόγω της αλλαγής κυβέρνησης στις 5 Οκτωβρίου 2009 όσο και λόγω της έλλειψης πόρων και πολιτικής αδράνεια. Παράλληλα καμία ουσιαστική αλλαγή δεν έχει πραγματοποιηθεί σε ότι αφορά την εδραίωση της εμπιστοσύνης και την υλοποίηση μιας εταιρικής σχέσης μεταξύ των ΝΠΙΔ και του ΥΥΚΑ. Πιο συγκεκριμένα:
Α. Σε ότι αφορά τη χρηματοδότηση, για το 2009 οι λειτουργικές δαπάνες των φορέων παραμένουν απλήρωτες από τον Ιούνιο του 2009. Οι εργαζόμενοι δεν έχουν πληρωθεί για το Δεκέμβριο και απ’ ότι προβλέπεται η διαδικασία χρηματοδότησης του πρώτου τριμήνου 2010 θα καθυστερήσει, με αποτέλεσμα οι εργαζόμενοι να παραμείνουν και πάλι απλήρωτοι για 2-3 μήνες. Οι τελικοί πόροι που εξασφαλίσθηκαν για την κάλυψη των δαπανών λειτουργίας έτους 2009, ήταν 68.000.000 €, έναντι των 85.000.000 € που απαιτούνταν, διαμορφώνοντας έτσι ένα έλλειμμα για το 2009 της τάξης των 17.000.000 € (σε επίπεδο προϋπολογισμών). Την ίδια στιγμή ενώ απαιτούνται περίπου 105.000.000 € για το 2010, στον τακτικό προϋπολογισμό έχουν εγγραφεί μόλις 65.000.000 €, δηλαδή 40.000.000 € λιγότερα από τα απαιτούμενα. Συνυπολογίζοντας και το έλλειμμα του 2009, το 2010 ξεκινάει με μια υστέρηση πόρων της τάξης των 57.000.000 € και σύμφωνα με πληροφορίες μας έχουν εξασφαλιστεί μόλις 13.000.000€ για το πρώτο τρίμηνο ενώ απαιτούνται μόνο για τις τρέχουσες δαπάνες 26.000.000€ και για τα χρέη του 2009 17.000.000€, δηλαδή στο τέλος του τριμήνου θα διαμορφωθεί ένα έλλειμμα 30.000.000€ που θα οξύνει ιδιαίτερα τα προβλήματα. Από τα παραπάνω είναι εμφανές ότι οι προβλέψεις των σημείων 8β και 8γ του Συμφώνου Spidla δεν έχουν υλοποιηθεί και αποτελούν βασική εκκρεμότητα και για το 2010. Η μη τήρηση των ανωτέρω, θα οξύνει τα εξής προβλήματα :
 Περιορισμό θεραπευτικών δράσεων και δραστηριοτήτων ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης.
 Υποβάθμιση της ποιότητας ζωής και φιλοξενίας των ψυχικά πασχόντων.
 Συνεχείς αποχωρήσεις προσωπικού και εξωτερικών συνεργατών λόγω των τεράστιων καθυστερήσεων στις πληρωμές τους.
 Συσσώρευση χρεών και σειρά αγωγών και εξώσεων.
 Αισθήματα ανασφάλειας και ματαίωσης τόσο από πλευράς των εργαζομένων όσο και από πλευράς των εξυπηρετούμενων.
 Ακύρωση θεραπευτικών και κοινωνικών αποτελεσμάτων, τα οποία έχουν επιτευχθεί με πολύ κόπο.
Τα προβλήματα αυτά έχουν μετατραπεί πλέον σε χρόνια προβλήματα που η διαχείριση τους είναι ιδιαίτερα δύσκολη τόσο λόγω της ματαίωσης και της κόπωσης του προσωπικού και των εξυπηρετούμενων όσο και λόγω της εδραίωσης κλίματος ανασφάλειας και έλλειψης εμπιστοσύνης τόσο προς τους φορείς όσο και προς το ΥΥΚΑ.
Επίσης, πρέπει να επισημάνουμε ότι εκτός από τη μη επαρκή χρηματοδότηση, δεν έχει εφαρμοστεί μέχρι στιγμής η καταβολή των πόρων του τριμήνου προκαταβολικά, θέμα που είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την εύρυθμη λειτουργία των μονάδων.
Β. Σε ότι αφορά την έκδοση αδειών λειτουργίας των μονάδων ψυχικής υγείας, έχουν ήδη εκδοθεί αρκετές άδειες και αρκετές έχουν δρομολογηθεί. Όμως πάρα πολλές μονάδες συναντούν ανυπέρβλητα προβλήματα στην έκδοση των αδειών, λόγω της παλαιότητας των κτιρίων και της έλλειψης πόρων για την προσαρμογή τους στις σημερινές απαιτήσεις, ώστε να είναι σύμφωνα με τις κτιριακές προδιαγραφές, όπως αυτές ορίζονται από το Υπουργείο. Παράλληλα δεν έχει πραγματοποιηθεί καμία δράση για την πιστοποίηση των φορέων και των μονάδων, όπως αυτή αναφέρεται στο σημείο 7α του Συμφώνου Spidla.
Γ. Σχετικά με την σύναψη Συμφώνων μεταξύ ΥΥΚΑ και ΝΠΙΔ, όπως αυτή αναφέρεται στο σημείο 7β του Συμφώνου, δεν έχει γίνει ακόμα καμία ενέργεια. Όπως σας είχαμε ενημερώσει με προηγούμενη επιστολή μας (22-9-09), το Δίκτυο συμμετείχε ενεργά στην εφαρμογή του Συμφώνου. Συμμετείχε στις όποιες διαδικασίες διαβούλευσης με το ΥΥΚΑ και κατέθεσε, εγκαίρως, κείμενα-προτάσεις (πρότυπα ποιότητας ανά κατηγορία μονάδων, εκτιμήσεις κόστους, πρότυπα συμβάσεων), για τα οποία αναμέναμε παρατηρήσεις και σχόλια. Δυστυχώς, παρά την αρχική έναρξη «διαβούλευσης», η «διαβούλευση» σταμάτησε μονομερώς από πλευράς ΥΥΚΑ στις 15 Νοεμβρίου 2009, αφού υπήρξε αδιέξοδο λόγω της εμμονής των στελεχών του ΥΥΚΑ, επικαλούμενα έλλειψη νομικού πλαισίου, να υπάρξει ένα πρότυπο Συμφώνου χωρίς καμία ουσιαστική δέσμευση από πλευράς του ΥΥΚΑ (χωρίς καμία αναφορά σε υποχρεώσεις του ΥΥΚΑ, προϋπολογισμό και οικονομικές δεσμεύσεις). Εδώ θα πρέπει να επισημάνουμε ότι το Δίκτυο από τις αρχές Σεπτεμβρίου, στο πλαίσιο της «διαβούλευσης», είχε ζητήσει την παροχή τεχνοκρατικής υποστήριξης από τη Διαχειριστική Αρχή με την ανάθεση σε κάποιον νομικό σύμβουλο τη νομική τεκμηρίωση και τη σύνταξη του πρότυπου σύμφώνου μεταξύ ΥΥΚΑ και ΝΠΙΔ. Αυτό έως σήμερα αυτό δεν έχει γίνει εφικτό, με αποτέλεσμα οι όποιες εισηγήσεις μας σχετικά με το κείμενο του Συμφώνου να μην μπορούν να ολοκληρωθούν. Απ’ όσο γνωρίζουμε, επίσης, δεν έχει ξεκινήσει καμία τέτοια διαδικασία ούτε με τα ΝΠΔΔ, ώστε να υπάρξουν κοινά ποιοτικά χαρακτηριστικά για την λειτουργία όλων των Μονάδων Ψυχικής Υγείας.
Δ. Από την έως τώρα πληροφόρηση μας δεν έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία ανάθεσης της Αξιολόγησης του προγράμματος Ψυχαργώς και της παρακολούθησης της υλοποίησης των προβλέψεων του Συμφώνου Spidla με αποτέλεσμα να μην υπάρχει ακόμα καμία ουσιαστική προώθηση στο θέμα της αξιολόγησης του προγράμματος Ψυχαργώς και κατ’ επέκταση του έργου των φορέων μας.
Ε. Το Δίκτυο έχει ήδη καταθέσει στο ΥΥΚΑ ένα πλήρες κείμενο προτάσεων σχετικά με την αντιμετώπιση των προβλημάτων στον χώρο της Ψυχικής Υγείας το οποίο και σας επισυνάπτουμε (συνημμένο Ι) και με το οποίο ζητάμε και πάλι την συμμετοχή μας, στο πλαίσιο της εταιρικής μας σχέση, ως επίσημο μέλος στην Επιτροπή Παρακολούθησης του Ε.Π. "Ανάπτυξη Ανθρώπινου Δυναμικού 2007-2013".
Στο πλαίσιο αυτό, σας παρακαλούμε για τη συμβολή σας, ώστε να υλοποιηθούν οι προβλέψεις του Συμφώνου Spidla, συμβάλλοντας, έτσι, στην επιτυχή ολοκλήρωση της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης και του Προγράμματος Ψυχαργώς.
Τέλος, επιβεβαιώνουμε ότι εξακολουθούμε να είμαστε πρόθυμοι να συμβάλουμε στην υλοποίηση του συμφώνου Spidla, στο μέτρο και στις ευθύνες που μας αναλογούν. Θεωρούμε ότι η τήρησή του αποτελεί εχέγγυο για την παραμονή των αποασυλοποιηθέντων 3000 ασθενών στην κοινότητα, με ποιοτικούς όρους φροντίδας και φιλοξενίας και αποτρέπει την επιστροφή τους σε δημόσια ή ιδιωτικά ιδρύματα αυλικού χαρακτήρα.


Με εκτίμηση,
Ο Νόμιμος Εκπρόσωπος του Δικτύου ΑΡΓΩΣ

Μενέλαος Θεοδωρουλάκης,
Πρόεδρος της Συντονιστικής Επιτροπής του Δικτύου ΑΡΓΩΣ
Διδάκτορας Κοινωνικής Πολιτικής

Ενημέρωση για την εξέλιξη της Ψυχιατρικής Μεταρρύθμισης και του προγράμματος Ψυχαργώς.

Αθήνα, 13 Ιανουαρίου 2010



Προς: κα. Μαριλίζα Ξενογιαννακοπούλου
Υπουργό Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης
Κοιν: κα. Φώφη Γεννηματά, Υφυπουργό Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης
κ. Νικόλαο Πολύζο, Γενικό Γραμματέα Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης
κ. Πέτρο Γιαννουλάτο, Διευθυντή Δ/νσης Ψυχικής Υγείας Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης



Θέμα: Ενημέρωση για την εξέλιξη της Ψυχιατρικής Μεταρρύθμισης και του προγράμματος Ψυχαργώς.

Αξιότιμη κύρια Υπουργέ,
κρίνουμε αναγκαίο να σας ενημερώσουμε για την κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει ένα μεγάλο κομμάτι της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης στη χώρα μας, από την ασυνέπεια της προηγούμενης πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου στην εκπλήρωση των ανειλημμένων υποχρεώσεών του, καθώς και για τα προβλήματα που παραμένουν άλυτα, αφού μέχρι σήμερα δεν έχουν πραγματοποιηθεί οι αναγκαίες ενέργειες.

Το Δίκτυο Φορέων Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης και Ψυχικής Υγείας «ΑΡΓΩΣ» είναι αναγνωρισμένο κατά το Νόμο ως Ένωση Νομικών Προσώπων και έχει ως μέλη 36 Μη Κυβερνητικές και μη Κερδοσκοπικών Οργανώσεις (Νομικά Πρόσωπα Ιδιωτικού Δικαίου) που αναπτύσσουν με ευθύνη τους και ανάθεση και χρηματοδότηση του Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης 160 μονάδες ψυχικής υγείας, δηλαδή την πλειοψηφία των δομών που έχουν δημιουργηθεί από Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις στην Ελλάδα στο πλαίσιο του Ψυχαργώς και του κανονισμού 815/84. Απασχολούν εκπαιδευμένο προσωπικό διάφορων κλάδων και έμπειρο επιστημονικό προσωπικό που αριθμεί περίπου σε 2500 άτομα, φιλοξενούν περίπου 1500 ασθενείς και παρέχουν υπηρεσίες ημερησίως σε 5000 άτομα στην κοινότητα.
Κυρία Υπουργέ, όπως γνωρίζετε, την τελευταία τετραετία η ψυχιατρική μεταρρύθμιση κλονίσθηκε και υποβαθμίσθηκε εξαιτίας της έλλειψης στρατηγικής, των αναιτιολόγητων περικοπών των δαπανών, της συνεχούς άρρυθμης υποχρηματοδότησης από μέρους του Υπουργείου Υγείας και της συνεχούς διαπόμπευσης του έργου των φορέων με ατεκμηρίωτες κατηγορίες περί κακοδιαχείρισης, κάτι που δυστυχώς συνεχίζεται και επί των ημερών σας, αφού η όποιες συζητήσεις και παρεμβάσεις εστιάζουν στα όποια φαινόμενα κακοδιαχείρισης σε μια προσπάθεια νομιμοποίησης των περιορισμένων πόρων.
Για την προάσπιση της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης, το Δίκτυο «ΑΡΓΩΣ» προέβη σε διάφορες ενέργειες, μεταξύ των οποίων ήταν : η συνάντηση με τον Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας κ. Κάρολο Παπούλια, η συμμετοχή εκπροσώπων του Δικτύου στην Εθνική Συνδιάσκεψη του ΠΑΣΟΚ για τη Ψυχική Υγεία, η συνάντηση με τον τέως Επίτροπο Κοινωνικών Υποθέσεων και Απασχόλησης κ. Σπίντλα και η συμμετοχή εκπροσώπων μας στη συζήτηση στρογγυλής τραπέζης στο Ευρωκοινοβούλιο.
Σε συνέχεια όλων αυτών ήρθε η παρέμβαση της Ε.Ε. μέσω του κ. Vladimir Spidla και η υπογραφή συμφώνου με τον τέως Υπουργό Υγείας κ. Δ. Αβραμόπουλο. Το Σύμφωνο Σπίντλα αποτελεί από τότε ένα ουσιαστικό εργαλείο προώθησης της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης και εδραίωσης των δικαιωμάτων των ψυχικά πασχόντων.
Δυστυχώς, όμως, μέχρι σήμερα ελάχιστα πράγματα έχουν υλοποιηθεί για την εφαρμογή του Συμφώνου, παρόλο που η καταλυτική ημερομηνία υλοποίησης του, μετά από συνεχόμενες παρατάσεις, ήταν η 30η Νοεμβρίου 2009. Αποτέλεσμα αυτών των καθυστερήσεων είναι οι δομές να υπολειτουργούν και να αντιμετωπίζουν ακόμα τα ίδια προβλήματα που προκάλεσαν την παρέμβαση της Ε.Ε. και να είμαστε εκτεθειμένοι στις πιθανές συνέπειες. Τα προβλήματα για τις μονάδες ψυχικής υγείας και τους φορείς συνοπτικά περιγράφονται ως εξής:
 Περιορισμός θεραπευτικών δράσεων και δραστηριοτήτων ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης.
 Υποβάθμιση της ποιότητας ζωής και φιλοξενίας των ψυχικά πασχόντων.
 Συνεχείς αποχωρήσεις προσωπικού και εξωτερικών συνεργατών λόγω των τεράστιων καθυστερήσεων στις πληρωμές τους.
 Συσσώρευση χρεών και σειρά αγωγών και εξώσεων.
 Αισθήματα ανασφάλειας και ματαίωσης τόσο από πλευράς των εργαζομένων όσο και από πλευράς των εξυπηρετούμενων.
 Ακύρωση θεραπευτικών και κοινωνικών αποτελεσμάτων, τα οποία έχουν επιτευχθεί με πολύ κόπο.
Δυστυχώς, όμως, και στις εκατό πρώτες μέρες της διακυβέρνησής σας αρκετά προβλήματα διογκώνονται και η υποχρηματοδότηση συνεχίζεται, όπως συνεχίζεται και η έλλειψη συνεργασίας ΥΥΚΑ και ΜΚΟ κάνοντας τους φορείς και τους εργαζόμενους να πιστεύουν ότι υπάρχει έλλειψη και της αναγκαίας πολιτικής υποστήριξης του προγράμματος Ψυχαργώς.
Όπως γνωρίζετε, για το 2009 οι λειτουργικές δαπάνες των φορέων παραμένουν απλήρωτες από τον Ιούνιο. Οι εργαζόμενοι δεν έχουν πληρωθεί για το Δεκέμβριο και απ’ ότι προβλέπεται η διαδικασία χρηματοδότησης του πρώτου τριμήνου 2010 θα καθυστερήσει, με αποτέλεσμα οι εργαζόμενοι να παραμείνουν και πάλι απλήρωτοι για 3-4 μήνες. Οι τελικοί πόροι που εξασφαλίσθηκαν για την κάλυψη των δαπανών λειτουργίας έτους 2009, ήταν 68.000.000 €, έναντι των 85.000.000 € που απαιτούνταν, διαμορφώνοντας έτσι ένα έλλειμμα για το 2009 της τάξης των 17.000.000 €. Την ίδια στιγμή ενώ απαιτούνται περίπου 105.000.000 € για το 2010, στον τακτικό προϋπολογισμό έχουν εγγραφεί μόλις 65.000.000 €, δηλαδή 40.000.000 € λιγότερα από τα απαιτούμενα. Συνυπολογίζοντας και το έλλειμμα του 2009, το 2010 ξεκινάει με μια υστέρηση πόρων της τάξης των 57.000.000 €.
Παράλληλα, το Υπουργείο σας, παρά τα επανειλημμένα αιτήματά μας, σταμάτησε, από τα μέσα Νοεμβρίου, αναιτιολόγητα το διάλογο για την αντιμετώπιση των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι ΜΚΟ, για την εφαρμογή του Συμφώνου Σπίντλα και για την εξασφάλιση της ποιοτικής φροντίδας των ψυχικά ασθενών.
Το Δίκτυο ΑΡΓΩΣ, όπως σας έχουμε δηλώσει, θέλει να συμβάλλει στην προσπάθεια επίλυσης των χρόνιων προβλημάτων στον ευαίσθητο τομέα της ψυχικής υγείας και να επανέλθει το πνεύμα συνεργασίας και εμπιστοσύνης μεταξύ του ΥΥΚΑ και των ΜΚΟ ώστε να υλοποιηθούν οι στόχοι της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης αλλά και οι δεσμεύσεις απέναντι στην Ε.Ε. και να εδραιωθούν τα δικαιώματα των ψυχικά ασθενών στην χώρα μας.
Στο πλαίσιο αυτό θα θέλαμε με την παρούσα επιστολή μας να σας παρουσιάσουμε τις θέσεις-προτάσεις του Δικτύου για την άμεση αντιμετώπιση των κρίσιμων προβλημάτων που αντιμετωπίζει ο τομέας της ψυχικής υγείας:
I. Το Δίκτυο θεωρεί ότι για την εξασφάλιση της συνέχισης της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης και της ποιοτικής λειτουργίας των μονάδων ψυχικής υγείας στο πλαίσιο των αρχών της κοινωνικής και κοινοτικής ψυχιατρικής είναι προαπαιτούμενα τα εξής:
• Η ολοκλήρωση της τομεοποίησης, όπως αυτή έχει σχεδιαστεί με ενίσχυση των δομών στην κοινότητα και προώθηση της πραγματικής λειτουργίας των ΤΕΨΥ.
• Η δημιουργία επιπλέον μονάδων για τα παιδιά και τους εφήβους καθώς και η δημιουργία νέων ξενώνων και νέων προστατευμένων διαμερισμάτων, ώστε να γίνει εφικτή η μετακίνηση ασθενών από τα οικοτροφεία.
• Η ενίσχυση της Πρωτοβάθμιας Περίθαλψης με τη δημιουργία επιπλέον Κέντρων Ημέρας, Κινητών Μονάδων και Ιατροπαιδαγωγικών Κέντρων, ώστε να καλυφθούν όλες οι γεωγραφικές περιοχές της χώρας με παράλληλη έναρξη λειτουργίας όλων των Μονάδων Ψυχικής Υγείας που έχουν προβλεφθεί (Ψυχιατρικά Τμήματα στα Γενικά Νοσοκομεία, Κέντρα Ψυχικής Υγείας, κλπ.).
• Η εξασφάλιση σταθερής και επαρκούς χρηματοδότησης των ΝΠΙΔ με προκαταβολική καταβολή των αναγκαίων πόρων.
• Η εκπόνηση τριετούς Σχεδίου Δράσης 2009-2011 και επικαιροποίηση των δράσεων του ΕΣΠΑ και του Προγράμματος Ψυχαργώς.
• Η υποστήριξη της κοινωνικής επανένταξης των ψυχικά ασθενών και προώθηση της ενσωμάτωσης τους στην αγορά εργασίας μέσω των ΚοιΣΠΕ και νέων μοντέλων απασχόλησης όπως αυτό της υποστηριζόμενης απασχόλησης.
• Η άμεση προκήρυξη και έναρξη λειτουργίας Μονάδας Υποστήριξης και Παρακολούθησης (ΜΥΠ) γιατί το σύνολο των φορέων ψυχικής υγείας έχει από το 2007 πληθώρα επιστημονικών και θεραπευτικών ζητημάτων για τα οποία αναζητούν υποστήριξη και τα οποία δεν καλύφθηκαν από τις υπηρεσίες της προηγούμενης ΜΥΠ ΙΙ (της περιόδου 2009).
• Η μακροχρόνια περίοδος υπολειτουργίας των μονάδων και κρίσης όλου του Συστήματος Ψυχικής Υγείας έχει δημιουργήσει την ανάγκη στήριξης του προσωπικού για την αντιμετώπιση του burn out, καθώς και την ανάγκη υλοποίησης εκπαιδευτικών προγραμμάτων του προσωπικού, που προσελήφθη χωρίς κατάρτιση αλλά και γενικότερα ανανέωσης του.
• Η ενίσχυση της Διεύθυνσης Ψυχικής Υγείας είναι επίσης ιδιαίτερα αναγκαία σήμερα ενόψει της διεύρυνσης των δράσεων μέσω του ΕΣΠΑ.
• Η ένταξη των ΝΠΙΔ στις προκηρύξεις του ΕΣΠΑ και άμεση ανάληψη έργων από αυτά είναι ιδιαίτερα αναγκαία ώστε άμεσα να διευρυνθεί το φάσμα των παρεχόμενων υπηρεσιών και να καλυφθούν οι διευρυμένες ανάγκες.
II. Το Δίκτυο θεωρεί ότι τα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο χώρος της ψυχικής υγείας δεν είναι ούτε οικονομικά ούτε διαχειριστικά, είναι κύρια πολιτικά και ιδεολογικά, αφού η υποχρηματοδότηση της ψυχικής υγείας έχει ξεκινήσει από το 2005, έχοντας ως συνέπεια την καταπάτηση βασικών δικαιωμάτων των ψυχικά ασθενών και υποβάθμιση της ποιότητας της παρεχόμενης φροντίδας. Η αντιμετώπιση των προβλημάτων στο χώρο της ψυχικής υγείας προϋποθέτει την αποδοχή των στόχων και των αρχών της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης και την ύπαρξη της αναγκαίας πολιτικής βούλησης και υποστήριξης. Υπό αυτήν την οπτική είναι αναγκαία η άμεση επανεπιβεβαίωση από εσάς των στόχων και των αρχών της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης και η συστράτευση όλων μας για την επίτευξη τους.
III. Το Δίκτυο θεωρεί ως πρωταρχική αναγκαιότητα τη διασφάλιση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών, την άμεση αξιολόγηση όλων των μονάδων ψυχικής υγείας και την πιστοποίηση όλων των φορέων που έχουν την ευθύνη λειτουργίας και διαχείρισης τους. Στο πλαίσιο αυτό έχει ήδη καταθέσει από τον Ιούνιο του 2009 Πρότυπα Πλαίσια Ποιοτικής Λειτουργίας των Μονάδων Ψυχικής Υγείας, οι οποίες χρήζουν περαιτέρω επεξεργασίας και διαβούλευσης. Ταυτόχρονα, προχωράμε πάλι σε μια πιο δομημένη δράση για την εσωτερική αξιολόγηση των μονάδων ψυχικής υγείας με τη συνεργασία της Παγκόσμιας Εταιρίας Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης (WAPR) με την οποία είμαστε σε επαφή για τη διαμόρφωση και την υλοποίηση μεθοδολογίας εσωτερικής αξιολόγησης με τη συμμετοχή εμπειρογνωμόνων της.
IV. Το Δίκτυο θεωρεί επίσης ότι η σύναψη Συμβάσεων μεταξύ ΥΥΚΑ και ΝΠΙΔ που θα επικυρώνουν την εκχώρηση και τους όρους προσφοράς των υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας εκ μέρους τους, αποτελεί βασική προϋπόθεση για την διασφάλιση της βιωσιμότητας των μονάδων ψυχικής υγείας. Στις Συμβάσεις θα περιλαμβάνονται Πλαίσια Ποιοτικής Λειτουργίας κάθε δομής, εκτίμηση του κόστους βάσει των πλαισίων ποιότητας και Σύστημα Διαχείρισης που θα συνδυάζει τον έλεγχο της ποιοτικής λειτουργίας και της ορθής διαχείρισης. Το Δίκτυο έχει ήδη διαμορφώσει και καταθέσει σειρά προτάσεων στο πλαίσιο αυτό, προτάσεις οι οποίες με την αναγκαία τεχνική υποστήριξη από τη Διαχειριστική Αρχή για την ολοκλήρωση τους θα μπορέσουν να αποτελέσουν μια βάση διαλόγου.
V. Ειδικά σε ότι αφορά το Σύστημα Διαχείρισης, το Δίκτυο επιζητά από την ίδρυση του, το 2005, την καθιέρωση ενός αντικειμενικού και αδιάβλητου Συστήματος Διαχείρισης και Παρακολούθησης των οικονομικών των μονάδων ψυχικής υγείας και στο πλαίσιο του Συμφώνου Σπίντλα έχουμε καταθέσει αναλυτική πρόταση για το Σύστημα Διαχείρισης. Στην πρόταση μας περιλαμβάνεται η πρόβλεψη ότι προϋπόθεση της όποιας χρηματοδότησης πρέπει να είναι η υποβολή από τους φορείς τριμηνιαίας δήλωσης δαπανών που θα έχουν ελεγχθεί και πιστοποιηθεί από Ορκωτό Εξωτερικό Λογιστή. Η πιστοποίηση αυτή των δαπανών θα εξασφαλίσει τη διαφάνεια και την τήρηση των αρχών διαχείρισης. Κρίνουμε σκόπιμο ότι η πρόταση μας αυτή θα πρέπει άμεσα να εφαρμοστεί από τις πρώτες πληρωμές του 2010, ώστε να υπάρξει επιτέλους η αναγκαία διαφάνεια και να σταματήσουν οι όποιες ατεκμηρίωτες κατηγορίες περί διασπάθισης του δημοσίου χρήματος, που διαβάλουν τους φορείς και επιτρέπουν να συγκαλύπτονται τα πραγματικά προβλήματα.
VI. Το Δίκτυο θεωρεί ότι με την έναρξη της υλοποίησης του ΕΣΠΑ απαιτείται μια μεγάλη και ουσιαστική έρευνα, την οποία έχει ήδη προτείνει και σχεδιάζει την υλοποίησή της, η οποία θα αφορά στην καταγραφή των αναγκών των χρηστών των υπηρεσιών ψυχικής υγεία, καθώς και στην επικαιροποίηση των όποιων δράσεων των υπηρεσιών, ώστε αυτές να απαντούν στις πραγματικές σημερινές ανάγκες των χρηστών. Έτσι θα πραγματοποιηθεί η συμμετοχή των χρηστών και στην επικαιροποίηση του προγράμματος Ψυχαργώς.
Κυρία Υπουργέ, λόγω της οξύτητας των προβλημάτων που συνοπτικά σας περιγράψαμε και ενόψει της επίσημης επίσκεψης των στελεχών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, θα θέλαμε να σας ζητήσουμε άμεσα μια συνάντηση, στα πλαίσια της οποίας θα σας παρουσιάσουμε τις θέσεις μας και θα μας ενημερώσετε για τους σχεδιασμούς του ΥΥΚΑ. Θα θέλαμε να σας ζητήσουμε, επίσης, στο πλαίσιο της εδραίωσης της εταιρικής σχέσης μεταξύ ΥΥΚΑ και ΝΠΙΔ την επίσημη συμμετοχή του Δικτύου ΑΡΓΩΣ στην Επιτροπή Παρακολούθησης του Ε.Π. "Ανάπτυξη Ανθρώπινου Δυναμικού 2007-2013" και τη θεσμοθέτηση επίσημου διαλόγου μεταξύ ΥΥΚΑ και ΝΠΙΔ, ώστε να μπορέσουμε ενεργά και ουσιαστικά να συμβάλουμε στην επικαιροποίηση των στόχων και των δράσεων του Ψυχαργώς και να συνδράμουμε στην επίτευξη των στόχων της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης γενικότερα.

Με εκτίμηση,
Ο Νόμιμος Εκπρόσωπος του Δικτύου ΑΡΓΩΣ

Μενέλαος Θεοδωρουλάκης,
Πρόεδρος της Συντονιστικής Επιτροπής του Δικτύου ΑΡΓΩΣ,
Διδάκτορας Κοινωνικής Πολιτικής

Επιστημονική Ημερίδα «Τα δικαιώματα στο χώρο της ψυχικής υγείας»

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Επιστημονική Ημερίδα
«Τα δικαιώματα στο χώρο της ψυχικής υγείας»

Τετάρτη 16 Δεκεμβρίου 2009 (ώρα 9.30–17.00)
Πανεπιστήμιο Αθηνών, Νέο Αμφιθέατρο, Πανεπιστημίου 30

Η Ένωση για την Προάσπιση των Κοινωνικών Δικαιωμάτων και το Δίκτυο Φορέων Ψυχικής Υγείας και Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης ΑΡΓΩΣ διοργανώνουν ημερίδα με τίτλο «Τα δικαιώματα στο χώρο της ψυχικής υγείας». Στόχος της ημερίδας είναι η διεύρυνση του διαλόγου για την ουσιαστική διασφάλιση και υπεράσπιση των δικαιωμάτων των ψυχικά πασχόντων, με έμφαση στα κοινωνικά δικαιώματα, όπως το δικαίωμα πρόσβασης σε ποιοτική φροντίδα, σε ευκαιρίες απασχόλησης, σε κοινωνική επανένταξη.

Η υπεράσπιση των δικαιωμάτων των ψυχικά πασχόντων αποτελεί βασική προτεραιότητα του Δικτύου ΑΡΓΩΣ. Για το σκοπό αυτό το Δίκτυο έχει συνεργαστεί με το Συνήγορο του Πολίτη, την Ειδική Επιτροπή Ελέγχου-Προστασίας των Δικαιωμάτων των ατόμων με ψυχικές διαταραχές του ΥΥΚΑ, την Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, με όργανα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και άλλους σημαντικούς επιστημονικούς φορείς σε διεθνές επίπεδο.

Τα τελευταία χρόνια η έντονη κρίση που αντιμετωπίζει το δημόσιο σύστημα υπηρεσιών ψυχικής υγείας και κοινωνικής πρόνοιας, εντείνει τα σοβαρά προβλήματα που σχετίζονται με την συνηγορία των βασικών δικαιωμάτων των ασθενών και ατόμων με ψυχοκοινωνικά προβλήματα. Το Δίκτυο συστηματικά συνεργάζεται με ειδικούς από το χώρο της ψυχικής υγείας, της κοινωνικής πολιτικής, του νομικού χώρου, με εκπροσώπους των ληπτών υπηρεσιών ψυχικής υγείας και των οικογενειών, με τους φορείς της κοινωνίας των πολιτών με σκοπό την μείωση του χάσματος ανάμεσα στις διακηρυγμένες αρχές και πολιτικές και την καθημερινή πρακτική η οποία βιώνεται από τους εμπλεκόμενους.

Παρά τις προσπάθειες όμως του Δικτύου και των άλλων φορέων, καθώς και της υποστήρίξης του Επιτρόπου της Ε.Ε. κ. Σπίντλα με την υπογραφή του πρόσφατου Συμφώνου για την Ολοκλήρωση της Ψυχιατρικής Μεταρρύθμισης, η οικονομική κρίση πλήττει ξανά τα δικαιώματα των ψυχικά ασθενών εξαιτίας της υποχρηματοδότησης των προγραμμάτων και των δομών που δημιουργήθηκαν στα πλαίσια του προγράμματος Ψυχαργώς. Για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων αυτής της υποχρηματοδότησης στην καθημερινή ζωή και στην φροντίδα των ψυχικά ασθενών απαιτείται η συστράτευση όλων μας.

Στο πλαίσιο αυτό είναι αναγκαίο και επιτακτικό να διεκδικήσουμε μαζί:
- Την πραγματική εδραίωση και αναγνώριση των δικαιωμάτων στο χώρο της ψυχικής υγείας.
- Τον αποστιγματισμό των ψυχικών ασθενειών και την καταπολέμηση των όποιων διακρίσεων μέσω ενός σύγχρονου νομικού πλαισίου προάσπισης των δικαιωμάτων.
- Την ολοκλήρωση της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης έως το 2015, την άμεση δημιουργία των αναγκαίων μονάδων και τον σχεδιασμό προγράμματος οριστικής διακοπής λειτουργίας των Ψυχιατρείων.
- Την ολοκλήρωση της τομεοποίησης, όπως αυτή έχει σχεδιαστεί, με ενίσχυση των δομών στην κοινότητα και προώθηση της πραγματικής λειτουργίας των ΤΕΨΥ.
- Τη δημιουργία νέων ξενώνων και νέων προστατευμένων διαμερισμάτων ώστε να γίνει εφικτή η μετακίνηση ασθενών από τα οικοτροφεία, καθώς και τη δημιουργία ξενώνων για τη φιλοξενία ηλικιωμένων ψυχικά ασθενών με σοβαρά παθολογικά προβλήματα.
- Τη δημιουργία επιπλέον Κέντρων Ημέρας και Κινητών Μονάδων ώστε να καλυφθούν όλες οι γεωγραφικές περιοχές της χώρας καθώς και οι ακάλυπτες ανάγκες.
- Τη δημιουργία μονάδων για τα παιδιά και τους εφήβους που θα συμβάλουν και στην πρόληψη.
- Τη δημιουργία νέων μονάδων για την αντιμετώπιση σύγχρονων προβλημάτων ψυχικής υγείας του γενικού πληθυσμού.
- Την υποστήριξη της κοινωνικής επανένταξης των ψυχικά ασθενών και προώθηση της ενσωμάτωσης τους στην αγορά εργασίας μέσω των ΚοιΣΠΕ και νέων μοντέλων απασχόλησης.
- Την αξιολόγηση ολοκλήρου του προγράμματος Ψυχαργώς, την εκπόνηση έρευνας καταγραφής των αναγκών των εξυπηρετούμενων από της Μονάδες Ψυχικής Υγείας και τον επανασχεδιασμό της λειτουργίας τους, καθώς και επικαιροποίηση, βάσει όλων των παραπάνω, του προγράμματος Ψυχαργώς.
- Την αξιολόγηση των φορέων και των δομών και πιστοποίηση τους.
- Την εξασφάλιση σταθερής και επαρκούς χρηματοδότησης της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης και των των ΝΠΙΔ με προκαταβολική καταβολή των αναγκαίων πόρων.

Η Ημερίδα πραγματοποιείται την Τετάρτη 16 Δεκεμβρίου 2009 και ώρα 9.30 έως 17.00, στο Νέο Αμφιθέατρο του Πανεπιστημίου Αθηνών (Πανεπιστημίου 30, Αθήνα). Είσοδος ελεύθερη.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΗΜΕΡΙΔΑΣ "ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

Σκληρή κριτική του BBC για τις ψυχιατρικές κλινικές στην Ελλάδα, Η Καθημερινή

Σκληρή κριτική του BBC για τις ψυχιατρικές κλινικές στην Ελλάδα

Του ανταποκριτή μας στο Λονδίνο, Θανάση Γκαβού

Ρεπορτάζ του ραδιοφωνικού BBC από την Αθήνα ερευνά τις συνθήκες εγκλεισμού των ασθενών στις ψυχιατρικές κλινικές, είκοσι χρόνια μετά το σκάνδαλο με τις συνθήκες που επικρατούσαν στη Λέρο.

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, αν και αυτές τις δύο δεκαετίες έγιναν βήματα βελτίωσης των συνθηκών στις κλινικές αυτές, μία επίσκεψη στο Δρομοκαΐτειο Ίδρυμα αποδεικνύει ότι «σε ορισμένους τομείς του συστήματος λίγα πράγματα έχουν αλλάξει». Η δημοσιογράφος περιγράφει εικόνες ασθενών δεμένων στα κρεβάτια τους με δερμάτινα λουριά και κουβάδες που χρησιμοποιούνται ως αυτοσχέδιες λεκάνες αποχωρητηρίων. Τονίζει την έλλειψη επαρκούς νοσηλευτικού προσωπικού και σημειώνει ότι εξωτερικά το κτίριο μοιάζει εγκαταλειμμένο, με τοίχους που καταρρέουν και σπασμένα πατζούρια που κρέμονται από τα παράθυρα.

Σε δηλώσεις του ο αρμόδιος κοινοτικός επίτροπος, Βλάντιμιρ Σπίντλα σημειώνει ότι οι μεταρρυθμίσεις συνεχίζονται, αλλά χαρακτηρίζει απαράδεκτη την πρακτική περιορισμού των ασθενών στις κλίνες τους, εκφράζοντας τη λύπη του που κάτι τέτοιο συμβαίνει σε χώρα μέλος της Ε.Ε.

Το BBC σημειώνει πως η Ε.Ε. απειλεί ότι εάν δεν προωθηθούν αλλαγές μέσα στον επόμενο μήνα τότε θα διακόψει την παροχή οικονομικής βοήθειας για κοινωνικά έργα προς την Ελλάδα.

Το ρεπορτάζ αναφέρεται και στο εκ διαμέτρου αντίθετο παράδειγμα ενός ψυχιατρικού ξενώνα, όπου οι ασθενείς τυγχάνουν πρότυπης μεταχείρισης.

www.kathimerini.gr

Διεθνώς ρεζίλι για τα ψυχιατρεία, Ελευθεροτυπία, Πέμπτη 2 Ιουλίου 2009

Διεθνώς ρεζίλι για τα ψυχιατρεία

Καταγγελτικό για την Ελλάδα το ρεπορτάζ στην ιστοσελίδα του BBC για τις συνθήκες των δημόσιων ψυχιατρείων, υπογραμμίζει ότι 20 χρόνια μετά το μεγάλο σκάνδαλο για το κολαστήριο της Λέρου, ελάχιστα πράγματα έχουν αλλάξει.

«Γίνονται μεταρρυθμίσεις στο ελληνικό σύστημα αλλά ασθενείς παραμένουν δεμένοι στα κρεβάτια τους για ώρες. Είναι απαράδεκτο και λυπηρό που κάτι τέτοιο συμβαίνει στην Ευρωπαϊκή Ενωση», δηλώνει στο BBC ο Ευρωπαίος επίτροπος Κοινωνικών Υποθέσεων, Βλαντιμίρ Σπίντλα.

Η δημοσιογράφος του βρετανικού δικτύου, Χλόη Χατζηματθαίου, επισκέφθηκε το Δρομοκαΐτειο και μίλησε με τον ψυχίατρο Γιώργο Αστρινάκη.

«Νόμιζα ότι το κτίριο δεν χρησιμοποιείται», γράφει η Χατζηματθαίου, «λόγω της εξωτερικής του κατάστασης -τοίχοι του καταρρέουν και σπασμένα παραθυρόφυλλα».

Ο Αστρινάκης δηλώνει: «Εάν είχα ένα βρώμικο δωμάτιο στο σπίτι μου, θα ήθελα να το κρύψω από τους επισκέπτες. Ομως η κλινική είναι δημόσια και το κοινό πρέπει να ξέρει πού θα καταλήξει εάν αρρωστήσει». Ο ψυχίατρος αλλά και νοσοκόμες μιλούν για ασθενείς που τους δένουν στα κρεβάτια τους, ενώ υποστηρίζουν ότι, λόγω ελλείψεων στο προσωπικό ανιστοιχούν μόνο δύο νοσοκόμες σε κάθε 30 ασθενείς.

Στο ρεπορτάζ αναφέρεται ότι η Ευρωπαϊκή Ενωση έχει προειδοποιήσει την Ελλάδα να προχωρήσει σε ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις για τα θέματα των δημόσιων ψυχιατρείων, αλλιώς θα μειώσει τα ευρωπαϊκά κονδύλια για τα κοινωνικά προγράμματα. Ειδικά μετά το σκάνδαλο της Λέρου, η Ελλάδα προχώρησε προς κάποιες μεταρρυθμίσεις αλλά οι ρυθμοί προόδου έχουν «πέσει», «μπορούμε να πούμε ότι παρατηρείται και οπισθοχώρηση».

Ο δρ Παύλος Θεοδωράκης, που εκπροσωπεί το ελληνικό τμήμα Υγείας στην Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας παραδέχεται ότι υπάρχουν «τεράστια προβλήματα» αλλά υπογραμμίζει ότι δεν πρέπει να ξεχνάμε πού βρισκόταν η Ελλάδα πριν από 20 χρόνια. Ενδειξη προόδου θεωρεί τη λειτουργία, παρά τις οικονομικές δυσκολίες, του οικοτροφείου Αθήνα, στο οποίο 25 μέλη προσωπικού φροντίζουν 15 άτομα με προβλήματα ψυχικής υγείας.
ΙΩ.Ν

Υποχρηματοδότηση ψυχιατρικών δομών, Ναυτεμπορική, Πέμπτη, 2 Ιουλίου 2009

Καταγγελία από το Δίκτυο Αργώς
Υποχρηματοδότηση ψυχιατρικών δομών
Πέμπτη, 2 Ιουλίου 2009 07:00
URL: http://www.naftemporiki.gr/news/redirstory.asp?id=1684588



Η υποχρηματοδότηση του τομέα ψυχικής υγείας της χώρας μας συνεχίζεται, παρά την αισιοδοξία των προηγουμένων μηνών ότι με τη συμφωνία του κοινοτικού επιτρόπου, Βλ. Σπίντλα, και του υπουργού Υγείας, Δ. Αβραμόπουλου, θα εξασφαλίζονταν οι προβλεπόμενοι πόροι.

Αυτό κατήγγειλε χθες το Δίκτυο Αργώς, των ιδιωτικών φορέων αποασυλοποίησης των ψυχικά ασθενών, τονίζοντας ότι με δημοσίευμα του BBC αναδεικνύεται το ζήτημα της καταπάτησης των δικαιωμάτων των ψυχικά πασχόντων, με την πρόβλεψη για μηχανική καθήλωση των ασθενών στο Δρομοκαΐτειο.

Ταυτόχρονα όμως, αναδεικνύεται και η μη τήρηση της Συμφωνίας της 7ης Απριλίου 2009 που υπογράφθηκε μεταξύ του επιτρόπου Κοινωνικών Υποθέσεων της Ε.Ε., κ. Σπίντλα, και του υπουργού Υγείας, κ. Αβραμόπουλου.

Σύμφωνα με το Δίκτυο Αργώς, η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Υγείας δεν κατάφερε να εξασφαλίσει τους προβλεπόμενους πόρους για την προκαταβολική καταβολή των δαπανών ανά τρίμηνο, δεν έχει εξασφαλίσει τους αναγκαίους πόρους και για το υπόλοιπο του 2009, δεν ολοκλήρωσε τις διαδικασίες για σύναψη συμφώνων με παράλληλη διαμόρφωση συστήματος διασφάλισης ποιότητας, και δεν έχει υλοποιήσει πλήρως τις δεσμεύσεις που ανέλαβε με τη Συμφωνία της 7ης Απριλίου.

Το Δίκτυο Αργώς εξέφρασε την ελπίδα, ότι όλα αυτά δεν θα οδηγήσουν σε κατάρρευση το Σύστημα Ψυχικής Υγείας και ότι η πολιτική ηγεσία του υπουργείου θα αντιληφθεί ότι η παροχή ποιοτικών υπηρεσιών ψυχικής υγείας δεν είναι πολυτέλεια, αλλά υποχρέωση του κοινωνικού κράτους.

Δελτίο Τύπου για τα δημοσιεύματα στο BBC WORLD και στην Ελευθεροτυπία

Δελτίο Τύπου για τα δημοσιεύματα στο BBC WORLD και στην Ελευθεροτυπία

Με ιδιαίτερη ανησυχία και προβληματισμό διαβάσαμε στον σημερινό εθνικό και διεθνή τύπο και στα ΜΜΕ σχετικά με την κατάσταση του Συστήματος Ψυχικής Υγείας και τα περιστατικά εφαρμογής μη επιτρεπτών μεθόδων (μηχανικές καθηλώσεις) σε δομές του Δημόσιου αλλά και του Κοινωνικού μη κερδοσκοπικού Τομέα.
Το BBC World καυτηρίασε και πάλι τις άθλιες συνθήκες νοσηλείας στα δημόσια ψυχιατρεία και η εφημερίδα Ελευθεροτυπία την υπολειτουργία των μονάδων ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης και την καταπάτηση βασικών αρχών της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης ως απόρροια της υποχρηματοδότησης. Και τα δύο άρθρα τονίζουν ότι η έλλειψη προσωπικού, πόρων και βασικών υποδομών οδηγούν σε φαινόμενα μη επαρκούς φροντίδας και υποχρεώνουν τους ψυχικά πάσχοντες ακόμα και σε καθήλωση ώστε να διασφαλιστεί η προστασία της ζωής και της υγείας τους.
Το Δίκτυο ΑΡΓΩΣ αλλά και στο σύνολο η Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση δεν υιοθετεί πρακτικές βίαιου ή μηχανικού περιορισμού των χρηστών των υπηρεσιών και αντιθέτως μάχεται για την υπεράσπιση των δικαιωμάτων των ψυχικά πασχόντων και για την ισότιμη κοινωνική ένταξη τους στην κοινωνία μας.
Οι πρακτικές αυτές σε καμία περίπτωση δεν ταυτίζονται με τα οράματα της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης που υπηρετούμε ακόμα και αν είναι αποτέλεσμα της τεράστιας μείωσης του προσωπικού λόγω της εξουθενωτικής υποχρηματοδότησης των φορέων και της
συνεχούς αποχώρησης ή της έλλειψης έμπειρου και εκπαιδευμένου προσωπικού, είτε αυτά τα προβλήματα αφορούν το Δημόσιο είτε τον κοινωνικό μη κερδοσκοπικό τομέα του Συστήματος Ψυχικής Υγείας.
Το Δίκτυο ΑΡΓΩΣ είναι από τους πρώτους φορείς που κατήγγειλαν ότι η πολιτική της υποχρηματοδότησης που εφαρμόζει τα τελευταία χρόνια το Υπουργείο Υγείας και η πλήρη απαξίωση του Συστήματος Ψυχικής Υγείας θα οδηγούσαν σε οπισθοδρόμηση το όραμα της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης και σε καταπάτηση πολλών κεκτημένων και δικαιωμάτων των ψυχικά πασχόντων με επαναφορά πρακτικών του παρελθόντος.
Δυστυχώς επαληθευτήκαμε. Η διαρκής υπονόμευση του Ψυχαργώς και των ΜΚΟ, η απαξίωση κάθε δραστηριότητας και του έργου είκοσι ετών έχουν οδηγήσει στην παραπάνω κατάσταση και το γεγονός ότι δεν έχουμε και άλλα φαινόμενα οπισθοδρόμησης οφείλεται στον ηρωισμό του προσωπικού και στον επαγγελματισμό του. Όμως δεν πάει άλλο…
Οι μηχανικές καθηλώσεις αποτελούν μια παγκόσμια ιατρική πρακτική που εφαρμόζεται για την προστασία των ίδιων των ψυχικά πασχόντων και υποστηρίζεται ότι σε ειδικές περιπτώσεις και υπό αυστηρούς περιορισμούς που περιγράφονται σε σχετικά πρωτόκολλα επιτρέπεται η εφαρμογή της.
Παράλληλα, υποστηρίζουμε ότι η μόνη και
ουσιαστική απάντηση σε τέτοια φαινόμενα είναι η αναβάθμιση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών, η στελέχωση με επαρκές και εξειδικευμένο προσωπικό, η σταθερή και επαρκής χρηματοδότηση, η βελτίωση των υποδομών, η ολοκλήρωση της τομεοποίησης και του δικτύου υπηρεσιών στην κοινότητα, η συστηματική αξιολόγηση και ο ποιοτικός έλεγχος των φορέων και των μονάδων με την παράλληλη αλλαγή στάσεων και αντιλήψεων για τη παροχή φροντίδας και τους ψυχικά πάσχοντες καθώς και την ολοκλήρωση του θεσμικού πλαισίου προστασίας των δικαιωμάτων.
Χωρίς το Δίκτυο να είναι αρμόδιο να διερευνήσει τα συγκεκριμένα περιστατικά, στο πλαίσιο του ρόλου του για την προώθηση των στόχων της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης και για την προάσπιση των δικαιωμάτων των ψυχικά πασχόντων, προχώρησε στην υποβολή σχετικής αναφοράς στην Ειδική Επιτροπή Ελέγχου Προστασίας των Δικαιωμάτων των ατόμων με ψυχικές διαταραχές ώστε η Επιτροπή να διερευνήσει αρμοδίως την πιθανή καταπάτηση των δικαιωμάτων και γενικότερα τις πρακτικές που εφαρμόζονται και αναμένουμε τις επίσημες θέσεις της Επιτροπής.
Πέρα όμως από το μείζον ζήτημα της καταπάτησης των δικαιωμάτων των ψυχικά πασχόντων, τα δημοσιεύματα ανέδειξαν και την μη τήρηση της Συμφωνίας της 7ης Απριλίου 2009 που υπογράφθηκε μεταξύ του Επιτρόπου Κοινωνικών Υποθέσεων της Ε.Ε. κ. Σπίντλα και του Υπουργού Υγείας κ. Αβραμόπουλου.
Δυστυχώς, την αισιοδοξία που κυριάρχησε τους προηγούμενους μήνες σχετικά με την επίλυση των προβλημάτων στο χώρο της ψυχικής υγείας την ακολούθησε και πάλι η απογοήτευση αφού οι πολιτικές του Υ.Υ.Κ.Α. ακύρωσαν την όποια αισιοδοξία μας και η υποχρηματοδότηση συνεχίζεται ξανά.
Η πολιτική ηγεσία του Υ.Υ.Κ.Α. δεν κατάφερε να εξασφαλίσει τους προβλεπόμενους πόρους για την προκαταβολική καταβολή των δαπανών ανά τρίμηνο, δεν έχει εξασφαλίσει τους αναγκαίους πόρους και για το υπόλοιπο του 2009, δεν ολοκλήρωσε τις διαδικασίες για σύναψη συμφώνων με παράλληλη διαμόρφωση συστήματος διασφάλισης ποιότητας, και δεν έχει υλοποιήσει πλήρως τις δεσμεύσεις που ανέλαβε με την Συμφωνία της 7ης Απριλίου.
Φτάνει πια, παρά τις επανειλημμένες παρεμβάσεις και την επιτήρηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η πολιτική ηγεσία του Υ.Υ.Κ.Α. δεν κατανοεί ότι το πρώτο της μέλημα πρέπει να είναι ο ψυχικά πάσχοντας ως άνθρωπος και η παροχή ποιοτικής φροντίδας.
Ελπίζουμε τέλος ότι όλα αυτά δεν θα οδηγήσουν σε κατάρρευση το Σύστημα Ψυχικής Υγείας και ότι η πολιτική ηγεσία του Υ.Υ.Κ.Α. θα αντιληφθεί ότι η παροχή ποιοτικών υπηρεσιών ψυχικής υγείας δεν είναι πολυτέλεια αλλά υποχρέωση του κοινωνικού κράτους και αναγνώριση δικαιωμάτων.

Επιστρέφει ο εφιάλτης της Λέρου; Από το foreignpress.gr

Επιστρέφει ο εφιάλτης της Λέρου;

Είκοσι χρόνια μετά την «ντροπή» της Λέρου όπου οι απαράδεκτες συνθήκες εγκλεισμού των ασθενών στην ψυχιατρική κλινική συγκλόνισαν την κοινή γνώμη σε παγκόσμιο επίπεδο, το «φάντασμα» των άθλιων συνθηκών κάνει και πάλι την εμφάνιση του στο Δρομοκαΐτειο Θεραπευτήριο Αθηνών.

Ρεπορτάζ του BBC από την Αθήνα αποκαλύπτει ότι σε «ορισμένους τομείς λίγα πράγματα έχουν αλλάξει από την δεκαετία του’80».

Ακούστε το ρεπορτάζ του BBC

Το ρεπορτάζ επικεντρώνεται στην γυναίκεια πτέρυγα του Δρομοκαΐτειου. «Καθώς πλησιάζω στη πτέρυγα νομίζω ότι πρόκειται για εγκαταλελειμμένο κτήριο. Οι τοίχοι καταρρέουν και τα σπασμένα παντζούρια αιωρούνται από τα παράθυρα», σημειώνει η δημοσιογράφος.

«Βλέπω ασθενείς ξαπλωμένες στα κρεβάτια σε άδεια δωμάτια να κοιτούν το ταβάνι…Καθώς περπατώ στους διαδρόμους παρατηρώ δερμάτινα λουριά και σιδερένιους κρίκους κάτω από τα κρεβάτια», συνεχίζει η δημοσιογράφος.

«Είμαστε αναγκασμένοι να δένουμε τους ασθενείς κατά την διάρκεια της νύχτας για να μην περιφέρονται άσκοπα και ενοχλούν τους άλλους ασθενείς», δηλώνει η επικεφαλής του νοσηλευτικού προσωπικού Μαρία Μακράκη.

Ο καθηγητής Γιώργος Αστρινάκης, ψυχίατρος, την διακόπτει λέγοντας:«Tις δένετε όπως δένουν τους σκύλους …αυτή μάλλον είναι η κτηνιατρική προσέγγιση στην ψυχιατρική». Ταυτόχρονα δείχνει στην δημοσιογράφο τα μικρά κουβαδάκια κάτω από τα κρεβάτια που χρησιμεύουν σαν πρόχειρες τουαλέτες.

Η δημοσιογράφος του βλέπει με τα ίδια της τα μάτια μια γυναίκα δεμένη στο κρεβάτι. «Όταν την αφήνουμε ελεύθερη γίνεται επιθετική προς τις άλλες ασθενείς», σημειώνει η κ. Μακράκη. «Δεν έχουμε το αναγκαίο προσωπικό για να παρέχουμε σωστή περίθαλψη» λέει και προσθέτει ότι λόγω των περικοπών, υπάρχουν μόλις δυο νοσοκόμες για τριάντα ασθενείς.

Το 1989 –σημειώνει το ρεπορτάζ- η Ευρώπη σοκαρίσθηκε από τις φωτογραφίες δεμένων και γυμνών ασθενών στην Ψυχιατρική κλινική της Λέρου.

Οι φωτογραφίες του Observer και τα ρεπορτάζ διεθνών τηλεοπτικών σταθμών έκαναν τον γύρο του κόσμου. Το «νησί των καταδικασμένων» -όπως χαρακτηρίσθηκε η Λέρος – ανάγκασε την ελληνική πολιτεία να λάβει μέτρα και να προωθήσει μεταρρυθμίσεις. Όμως αυτή η προσπάθεια φαίνεται ότι εξασθενεί και σε ορισμένες περιπτώσεις υπάρχει χειροτέρευση, σημειώνει το BBC.

Οι Βρυξέλλες προειδοποιούν

Ο αρμόδιος Επίτροπος της ΕΕ Βλάντιμιρ Σπίντλα προειδοποιεί την Ελλάδα να μην εγκαταλείψει τις προσπάθειες βελτίωσης του τομέα. «Οι μεταρρυθμίσεις συνεχίζονται, αλλά πρέπει να τονίσω ότι εάν οι ασθενείς είναι δεμένοι στα κρεβάτια τους για ώρες ολόκληρες ή μέρες αυτό είναι παντελώς απαράδεκτο. Με λυπεί πως κάτι τέτοιο γίνεται σε χώρα της Ευρωπαϊκής Ενωσης", δηλώνει ο επίτροπος.

Η ΕΕ απειλεί ότι εάν δεν προωθηθούν αλλαγές μέσα στον επόμενο μήνα τότε θα διακόψει την παροχή οικονομικής βοήθειας για κοινωνικά έργα προς την Ελλάδα.

Greek mental care failures exposed

By Chloe Hadjimatheou BBC World Service, Athens

FROM THE BBC WORLD SERVICE More from BBC World Service

Twenty years after a scandal erupted over the appalling conditions in which psychiatric patients were kept in Greece, the BBC has seen evidence that in some parts of the system little has changed.

The European Commission has warned Greece that if it does not come up with roadmap for psychiatric reform by next month, EU funding will be cut from social projects across the board.

As I approach the women's clinic at the Dromokraitio Psychiatric Hospital in Athens I assume it is a disused building, with its crumbling walls and broken shutters hanging from windows.

But inside I see patients in bare rooms, lying in their beds staring into space, as the minutes tick by.

Dromokraitio is home to around 300 patients, and is one of the two main psychiatric hospitals in Athens.

"If I had a dirty room in my house I might want to hide it from visitors," says Dr Yiorgos Astrinakis, a resident psychiatrist at the hospital.

"But this hospital belongs to the public and they have the right to know where they might end up if they get sick."

Like a dog you tie up to stop it wandering off…this could be considered the veterinary approach to psychiatry Dr Yiorgos Astrinakis, resident psychiatrist at Dromokraitio hospital

As we walk through the women's clinic I notice wide leather straps and buckles lying beside the beds.

"We have to keep some patients tied at night to prevent them wandering around and waking the other patients," Head Nurse Maria Makraki explains.

Dr Astrinakis interrupts her: "Just like a dog you tie up to stop it wandering off… this could be considered the veterinary approach to psychiatry."

He points to buckets below the beds that act as make-shift toilets.

A woman sits with her head in her hands. Around her leg I see a belt tying her to her bed.

"Whenever she's left loose she becomes aggressive towards the other patients," says Nurse Makraki.

"She needs constant supervision and so we're forced to keep her tied all the time because we simply don't have the resources to look after her properly."

Nurse Makraki tells me that staff shortages mean that there are usually only two nurses caring for around 30 patients.

That is half of what is required to provide basic care.

Stella Galianos, a psychologist, estimates that in every clinic at Dromokraitio hospital there are around three to four people tied to their beds.

I ask her if the woman I saw could end up tied to her bed for years.

"Yes definitely."

'Island of the damned'

In 1989, the world was shocked by pictures of patients chained up and naked in a Greek psychiatric hospital on the island of Leros.

The Dromokraitio hospital is in a state of disrepair

Dubbed the "island of the damned" it was regarded as the worst mental institution in the whole of Europe.

Shamed into action, Greece enacted numerous reforms, helped by EU funding and an army of foreign mental health experts.

But that progress seems to have slowed and even begun to reverse itself in recent years.

The European Commissioner for Social Affairs, Vladimir Spidla warns that Greece can not let its progress continue to decline.

"The system is in a state of reform, but I have to say that if patients are attached to their beds for hours or days, that's totally unacceptable. For me it's sad that this exists in the European Union."

Dr Pavlos Theodorakis, who represents the Greek ministry of health at the World Health Organization, admits that there are many doctors who do not follow the guidelines set out by the European Commission on restraining psychiatric patients.

"There are huge problems in terms of culture and mentality among health care professionals," he told me.

"But it's important to remember how far Greece has come in the last 20 years."

Athina Residential Home is just one example of those changes.

Here there are 25 members of staff looking after just 15 residents.

The director of the residential unit, Petroula Dimitropoulou, tells me that they never tie patients under any circumstances.

"There are other approaches. If a patient becomes violent you can ask them to sit in their room and discuss their feelings with a member of staff."

The government doesn't care about us. It's not right Jimmy

But according to the non-governmental organisations that run these projects, the ministry of health funding meets less than half their necessary costs.

Last year Athina came in danger of closing when the staff went unpaid for six months.

Dr Theodorakis admits that there have been unacceptable delays in paying professionals working for NGOs like Athina.

But he says the government has been struggling to provide full financial support since European Union funds ended last year.

"It makes me very angry," say Jimmy, one of the residents at Athina Residential Home.

"The government doesn't care about us. It's not right."

ΧΑΝΙΩΤΙΚΑ ΝΕΑ

ΥΠΟΓΡΑΦΤΗΚΕ ΣΤΑ ΧΑΝΙΑ	08/04/09
Μνημόνιο συνεργασίας για την ψυχιατρική μεταρρύθμιση
ρά την πρόοδο που έχει επιτευχθεί, η ψυχιατρική μεταρρύθμιση στην Ελλάδα δεν έχει ολοκληρωθεί", ήταν το σχόλιο του επιτρόπου απασχόλησης και κοινωνικών υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Ενωσης κ. Βλαντιμίρ Σπίντλα κατά τη χθεσινή επίσκεψή του στα Χανιά. Ο κ. Σπίντλα ξεναγήθηκε στον χώρο του ψυχιατρικού τμήματος του Νοσοκομείου Χανίων και σε δομές αποασυλοποίησης μαζί με τον υπουργό Υγείας κ. Δ. Αβραμόπουλο και στη συνέχεια υπέγραψαν μνημόνιο συνεργασίας, σύμφωνα με το οποίο η ελληνική κυβέρνηση δεσμεύεται να διασφαλίσει τη λειτουργία του προγράμματος "Ψυχαργώς" και την ολοκλήρωση της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης έως τις 31 Δεκεμβρίου 2015. Σε ερώτηση των "Χ.Ν." αναφορικά με την πρόοδο της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης σε επίπεδο Κρήτης και αφού επισημάνθηκε στον κ. Σπίντλα ότι η εικόνα στα Χανιά είναι ικανοποιητική σε σχέση με την υπόλοιπη Κρήτη (μόνο στα Χανιά λειτουργεί Κοινωνικός Συνεταιρισμός, δεν υπάρχει Κέντρο Ψυχικής Υγείας στο Λασίθι, στο Ηράκλειο λειτουργεί μόνο ένα ψυχιατρικό τμήμα για 300.000 κατοίκους, το 50% των δομών αποασυλοποίησης στην Κρήτη βρίσκονται μόνο στα Χανιά) ο επίτροπος απάντησε πως "ήξερα ότι στα Χανιά η κατάσταση είναι καλύτερη γι' αυτό και ήλθα εδώ προκειμένου να μελετήσω τις δυνατότητες του συστήματος". Σε άλλη ερώτησή μας για το κατά πόσο η οικονομική κρίση θα έχει ως αποτέλεσμα το "πάγωμα" των κοινωνικών πόρων της Ε.Ε. ο επίτροπος ανέφερε πως "παρά τις δυσκολίες υπάρχει θέληση ενίσχυσης των κοινωνικών προγραμμάτων. Η κοινωνική πολιτική εξάλλου είναι αυτό που διαφοροποιεί την Ε.Ε. από τις ΗΠΑ". Κάνοντας ιδιαίτερη αναφορά στην ψυχιατρική μεταρρύθμιση, ο κ. Σπίντλα σημείωσε πως και στην Ελλάδα η ψυχιατρική μεταρρύθμιση έχει μία ηλικία 30 ετών και ότι "το τελευταίο διάστημα και ειδικά τον τελευταίο χρόνο παρουσιάζεται σημαντική πρόοδος, χωρίς όμως να έχουμε φτάσει στα επιθυμητά για μας επίπεδα. Δίδονται όμως όλες οι εγγυήσεις και οι διαβεβαιώσεις ότι τα πάντα λειτουργούν ομαλά και κάθε χρόνο κάνουμε ένα παραπάνω βήμα. Είχα την ευκαιρία να μιλήσω με τον υπουργό για όλα αυτά τα θέματα, αλλά παράλληλα να τον παρακαλέσω να επισπευστούν οι διαδικασίες και όσα προβλέπονται για την ολοκλήρωση της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης. Ο κ. Αβραμόπουλος με διαβεβαίωσε ότι η κυβέρνηση σέβεται τους στόχους που έχουν τεθεί από εμάς, με βάση το ΕΣΠΑ 2007 - 2013, κάνοντας ό,τι μπορεί για να καταστεί πραγματικότητα στο σύνολό της η ψυχιατρική μεταρρύθμιση μέχρι το 2015. Υπάρχουν όλες εκείνες οι καλές πιθανότητες για να πετύχουμε το στόχο μας και να ολοκληρώσουμε το σκοπό μας, που είναι να δεχθεί η κοινωνία στους κόλπους της τους ψυχικά πάσχοντες". Από τη μεριά του, ο υπουργός Υγείας και Πρόνοιας κ. Αβραμόπουλος στάθηκε στη συμφωνία συνεργασίας που υπογράφηκε με τον επίτροπο. "Οι υποχρεώσεις της Ελλάδας θα τηρηθούν στο ακέραιο και θα εδραιωθούν μέσα από το Δ' ΚΠΣ. Δεν έχουμε φτάσει στη φάση της τελικής ολοκλήρωσης. Με την υπογραφή της συμφωνίας αναλαμβάνουμε συγκεκριμένες δεσμεύσεις ώστε μέχρι το 2015 να έχει ολοκληρωθεί η ψυχιατρική μεταρρύθμιση" ανέφερε. Στο μνημόνιο αναφέρονται οι δεσμεύσεις των ελληνικών αρχών να ολοκληρώσουν την ψυχιατρική μεταρρύθμιση ως το 2015, για να διασφαλιστεί η συμβατότητα των δράσεων με τους στόχους και τη φιλοσοφία του προγράμματος "Ψυχαργώς" θα δημιουργεί ομάδα εμπειρογνωμόνων σε συνεργασία με υπηρεσίες της Ε.Ε. για την αξιολόγηση στην πρόοδο υλοποίησης του προγράμματος, οι ελληνικές αρχές δεσμεύονται να εξασφαλίσουν την πλήρη στελέχωση των δομών που δημιουργήθηκαν στα πλαίσια του "Ψυχαργώς" και να προσλάβουν ως το τέλος του 2009 100 γιατρούς και 800 επαγγελματίες ψυχικής υγείας για τα ψυχιατρικά τμήματα των νοσοκομείων και τα Κέντρα Ψυχικής Υγείας. Επίσης στο θέμα της χρηματοδότησης των Νομικών Προσώπων Ιδιωτικού Δικαίου και επειδή υπήρξαν σοβαρά προβλήματα, αναφέρεται στη συμφωνία, οι ελληνικές αρχές δεσμεύονται για το έτος 2008 να εξασφαλίσουν και να καταβάλουν άμεσα τους απαραίτητους πόρους για την κάλυψη των μέχρι σήμερα δαπανών, να εξασφαλίσουν μέχρι τέλος του έτους και να προκαταβάλλουν ανά τρίμηνο τους απαραίτητους πόρους για την κάλυψη των δαπανών για το έτος 2010, να εξασφαλίσουν ετησίως στον Τακτικό προϋπολογισμό του Υπουργείου Υγείας το σύνολο των απαραίτητων πόρων για την απρόσκοπτη και αποτελεσματική λειτουργία τους κ.ά. “Κατάλαβα τι θα πει ελευθερία” “Τώρα καταλαβαίνω τι θα πει ελευθερία, τι θα πει λεύτερος". Ο 53χρονος Σπύρος Παπακαστρίτσιος έζησε για 25 χρόνια έγκλειστος στο Ψυχιατρείο Χανίων, και χθες δώρισε στον κ. Βλαντιμίρ Σπίντλα, κατά την επίσκεψη του τελευταίου στα Χανιά, έναν ιμάντα, απ’ αυτούς που χρησιμοποιούνταν για να τους κρατούν καθηλωμένους στην απομόνωση. Τώρα, ο Σπύρος χάρις την αποασυλοποίηση ζει σε ένα ξενώνα - διαμέρισμα μαζί με τον φίλο του τον Γιάννη. Κάνει βόλτες στην πόλη, πίνει τον καφέ του στο λιμάνι ή στη Ρέμβη και το καλοκαίρι τον συναντάμε στον δημοτικό κινηματογράφο. "Ήμουν έγκλειστος στο ψυχιατρείο για 25 περίπου χρόνια συνεχόμενα. Εδωσα στον επίτροπο ως δώρο μια ζώνη από αυτές που μας έδεναν. Ημουν για επτά μήνες δεμένος στην απομόνωση τη δεκαετία του '80" μας λέει. Για ποιο λόγο ήσουν δεμένος ρωτάμε τον Σπύρο; "... ο λόγος τώρα. Τι να σου πω. Υπήρχε λόγος;". Ο Γιώργος Κοκκινάκος, ένας από τους ψυχιάτρους που συνέβαλλε τα μέγιστα στο να προχωρήσει η αποασυλοποίηση στην Κρήτη, θυμάται. "Τον Μάιο του 1989 ξεκίνησα στο Ψυχιατρείο Χανίων. Βρίσκω τον άνθρωπο αυτόν στην απομόνωση να είναι δεμένος. «Γιατί τον έχετε δέσει ρε παιδιά;», είπα. Κανείς δεν ήξερε. Είπα να τον λύσουν αμέσως. Ο Σπύρος είναι μια από τις χιλιάδες ανάλογες περιπτώσεις που χαρακτήριζαν την απαράδεκτη κατάσταση που επικρατούσε στα ψυχιατρεία. Ο Σπύρος μου θύμισε το περιστατικό πριν από μερικά χρόνια. Ξέρεις γιατρέ ότι τότε ήμουν δεμένος για μήνες, αυτό μου είπε". "Η ζωή των ανθρώπων αυτών άλλαξε όταν έκλεισε το ψυχιατρείο και βγήκαν στην κοινωνία, απελευθερώθηκαν, άρχισαν να ζουν σαν άνθρωποι, και όχι σαν φυλακισμένοι, πενήντα άνθρωποι σε ένα θάλαμο ο ένας πάνω στον άλλο" λέει ο Νίκος Μπλαζάκης υπεύθυνος του εργαστηρίου ζωγραφικής του ψυχιατρείου. "Τώρα ζουν όπως ο καθένας από εμάς. Χωρίς το στίγμα του "τρελού". Χάρη στους γιατρούς, τους νοσηλευτές που εδώ και χρόνια πάλεψαν για την αποασυλοποίηση, αυτοί οι άνθρωποι μπορεί να κυκλοφορούν στους δρόμους των Χανίων χωρίς το φόβο ότι θα τους κοροϊδέψουν, θα τους φοβηθούν. Είναι πολύ μεγάλη υπόθεση αυτή" τονίζει ο κ. Μπλαζάκης στο εργαστήριο του οποίου απασχολείται ο Σπύρος και άλλοι πρώην τρόφιμοι του Ψυχιατρείου και τώρα κάτοικοι των ξενώνων και των διαμερισμάτων. "Είναι πολύ καλύτερα που έκλεισε το ψυχιατρείο, τώρα νιώθουμε και εμείς ελεύθεροι" λέει ο Σπύρος, που έχει πια βάλει σε μια άκρη του μυαλού του τη ζώνη. Πλέον είναι ένα δραστήριο μέλος του Κοινωνικού Συνεταιρισμού Περιορισμένης Ευθύνης Χανίων, στον οποίο απασχολούνται ψυχικά πάσχοντες και ο οποίος διατηρεί και ένα θαυμάσιο κατάστημα στη Δημοτική Αγορά με παραδοσιακά τοπικά προϊόντα και είδη λαϊκής τέχνης κατασκευασμένα. Ο Σπύρος είναι Χανιώτης, γέννημα - θρέμμα. Πριν μπει στο ψυχιατρείο εργάζονταν στις οικοδομές, κάποια στιγμή έβαλε ναυτικό φυλλάδιο και μπάρκαρε σε εμπορικό πλοίο στην αρχή και σε επιβατηγό στη συνέχεια. "Τότε ήταν που έγιναν τα γεγονότα στην Κύπρο. Το πλοίο μας επιστρατεύτηκε και πήγαμε στην Κύπρο και μεταφέραμε τραυματίες και γυναικόπαιδα. Τότε μελαγχόλησα βλέποντας τόση δυστυχία. Έκλαιγα συνέχεια και το πλήρωμα με πήγε σε μια κλινική. Τότε δεν υπήρχαν και ψυχολόγοι και ψυχίατροι, μου έδωσαν φάρμακα, έβγαλαν τις γνωματεύσεις και ξεκίνησε η περιπέτεια του ψυχιατρείου..." Το 24ωρο της ζωής του Σπύρου είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με αυτό του φίλου του και συγκάτοικου του Γιάννη Παπαδάκη. "Σηκωνόμαστε το πρωί και πηγαίνουμε στο εργαστήριο του Κέντρου Ψυχικής Υγείας. Εγώ ασχολούμαι με τον πηλό ο Γιάννης με τη ζωγραφική. Μετά τις 2 σχολάμε μαζί και ερχόμαστε σπίτι μας, τρώμε το φαγητό μας και ξεκουραζόμαστε. Το απόγευμα μπορεί να πάμε μια βόλτα, ένα καφέ. Οτι κάνει ο κάθε άνθρωπος, το ίδιο και εμείς. Πιο παλιά τα πράγματα ήταν δύσκολα. Οταν έβγαινα για λίγο έξω από το ψυχιατρείο έβλεπες τον κόσμο, μικρούς και μεγάλους, να σε κοροϊδεύουν, να μιλάνε άσχημα για σένα. Και μετά... ξανά μέσα". Ο Γιάννης έχει ταλέντο στη ζωγραφική. Στον ξενώνα που μένουν βλέπεις δεκάδες έργα τους αναρτημένα στους τοίχους. Ο Σπύρος είναι καλύτερος στην αγγειοπλαστική... "και στο ποδόσφαιρο", συμπληρώνει. "Πιτσιρικάς έπαιζα στην ομάδα των Μουρνιών στον Μινώταυρο. Τώρα βλέπω στην τηλεόραση την Εθνική και τον Παναθηναϊκό". Γ.ΚΩΝ. “Τίποτα για τον χώρο του Ψυχιατρείου” “Δεν έχουμε να πούμε τίποτα για τον χώρο του πρώην Ψυχιατρείου" ανέφερε ο κ. Αβραμόπουλος όταν ρωτήθηκε σχετικά συμπληρώνοντας πως έχει δοθεί για αξιολόγηση η μελέτη αξιοποίησης (σ.σ. προφανώς του Υπουργείου που προβλέπει την ανάπτυξη ιατρικού τουρισμού κα.). Επίσης τόνισε πως υπάρχουν πολλές ενδιαφέρουσες προτάσεις που όλες θα εξετασθούν (σ.σ. αναφερόμενος στις προτάσεις των τοπικών φορέων). Σε ό,τι αφορά τη λειτουργία ξενώνων που έχουν χαρακτηριστεί ακατάλληλοι για να φιλοξενήσουν ψυχικά πάσχοντες, ένας από αυτούς μάλιστα βρίσκεται και στα Χανιά, ο κ. Αβραμόπουλος απάντησε πως θα γίνουν όλοι οι απαραίτητοι έλεγχοι από μεριάς Υπουργείου. Δώρα... πολλά Πίνακες ζωγραφικής με ιδιόχειρη αφιέρωση του δημιουργού τους, δόθηκαν από τον ψυχικά πάσχοντα κ. Γιάννη Παπαδάκη στον επίτροπο και στον κ. Αβραμόπουλο. Οι επίσημοι μίλησαν με τα καλύτερα λόγια για τον καλλιτέχνη και ο Υπουργός είπε μπροστά στις κάμερες ότι θα βάλει τον πίνακα στο σπίτι του. Ο ίδιος προσέφερε δώρα, δείγμα της ελληνικής φιλοξενίας, σε όλη την αντιπροσωπεία της Ε.Ε. Χωρίς δημοσιογράφους; Το πρόγραμμα του επιτρόπου ανέγραφε ξεκάθαρα ότι δεν επιτρέπεται να τον ακολουθήσουν δημοσιογράφοι κατά τις επισκέψεις του στους ξενώνες των ψυχικά πασχόντων. Τι φοβήθηκε ο επίτροπος ή αυτοί που συνέταξαν το πρόγραμμα; Αγνωστο - και κανείς δεν είχε να μας δώσει κάποια συγκεκριμένη απάντηση. Κάποιοι στην Ε.Ε. και στο Υπουργείο φαίνεται ότι θέλουν τους δημοσιογράφους μόνο για να καλύπτουν τις δημόσιες σχέσεις τους, τις συνεντεύξεις τους και... μόνο αυτά. Γ.ΚΩΝ. Μ. ΣΚΟΥΛΑΚΗΣ: “Ηλθε, είδε και απήλθε ο κ. Αβραμόπουλος” “Ήλθε, είδε και απήλθε ο Υπουργός Υγείας κ. Αβραμόπουλος, δίχως να δώσει καμία συγκεκριμένη απάντηση και δίχως να δρομολογήσει καμία συγκεκριμένη λύση, για τα μεγάλα προβλήματα που ταλανίζουν τα τελευταία χρόνια τις υπηρεσίες υγείας, ψυχικής υγείας και καταπολέμησης των ναρκωτικών στα Χανιά», τονίζει σε δήλωσή του ο εισηγητής του ΚΤΕ Υγείας του ΠΑΣΟΚ και βουλευτής Χανίων, Μ. Σκουλάκης, σχολιάζοντας τη χθεσινή επίσκεψη του Υπουργού Υγείας στα Χανιά. Παράλληλα, ο κ. Σκουλάκης κατηγορεί τον Υπουργό Υγείας πως «αν και γνωρίζει πολύ καλά την πολύ δύσκολη -έως οριακή- κατάσταση που επικρατεί -για τους ασθενείς, τους γιατρούς και τους εργαζόμενους- στις υπηρεσίες υγείας και ψυχικής υγείας του νομού, εν τούτοις απέφυγε να κάνει οποιαδήποτε συγκεκριμένη αναφορά σε κρίσιμα ζητήματα όπως οι μεγάλες ελλείψεις προσωπικού σε νοσοκομείο και ΕΚΑΒ, τα χρέη του Νοσοκομείου Χανίων, οι οφειλές του ΟΚΑΝΑ στο Κέντρο Πρόληψης και η αξιοποίηση του πρώην ψυχιατρείου Χανίων. «Και όχι μόνο αυτό, αλλά την ίδια ώρα που απέφευγε να δεσμευτεί για την ανάληψη συγκεκριμένων πρωτοβουλιών προκειμένου να δρομολογηθούν έγκαιρα λύσεις για την βελτίωση της σημερινής κατάστασης, ο κ. Αβραμόπουλος επέλεγε το κουκούλωμα των μεγάλων προβλημάτων, αρκούμενος σε μια εκδήλωση των "καλών προθέσεων" και της "ύπαρξης της αναγκαίας πολιτικής βούλησης από πλευράς Υπουργείου" για την επίλυση των προβλημάτων του χώρου της υγείας», σημειώνει ο Χανιώτης βουλευτής. Τέλος, ο κ. Σκουλάκης καλεί «όλους τους εργαζόμενους των υπηρεσιών υγείας του νομού, τους πολίτες αλλά και όλους τους θεσμικούς, κοινωνικούς, οικονομικούς και παραγωγικούς φορείς των Χανίων να κάνουν δική τους υπόθεση τα προβλήματα του νοσοκομείου, των Κέντρων Υγείας, των Μονάδων Ψυχικής Υγείας, του ΕΚΑΒ και των δομών κατά των ναρκωτικών και να συστρατευτούν στον κοινό αγώνα για την άμεση επίλυσή τους».